Peter (trong ảnh) cho biết, mọi thứ sẽ được dàn dựng để tạo cảm giác như thể người xin visa đã là một nghệ sĩ từ lâu.
Theo điều tra của BBC, một số công ty đang chào mời dịch vụ giúp người di cư giả danh thành các nghệ sĩ tài năng hoặc chuyên gia công nghệ, nhằm nộp hồ sơ xin visa vào Anh thông qua một chương trình nhập cư ưu tiên. Chương trình thị thực "Nhân tài toàn cầu" (Global Talent visa) của chính phủ Anh được triển khai vào năm 2020 nhằm thu hút những nhà khoa học và nhà nghiên cứu "xuất sắc nhất" từ khắp nơi trên thế giới. Chương trình này cũng dành cho các nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo.
Sau quá trình điều tra, Bộ Nội vụ hiện đang thu hồi thị thực đã cấp cho hai người đàn ông Nigeria vì cho rằng họ đã sử dụng hành vi gian dối để có được thị thực này. Những người này tự nhận là nhiếp ảnh gia mỹ thuật và xin thị thực theo diện Global Talent visa nên không phải trải qua phỏng vấn.
Để được cấp loại thị thực này, đương đơn cần chứng minh mình là người có tài năng đặc biệt hoặc có tiềm năng lớn trong lĩnh vực chuyên môn. Sau đó, họ có thể đưa gia đình đến Vương quốc Anh và có cơ hội nhận quyền định cư vĩnh viễn trong thời gian tương đối ngắn – chỉ từ 3 đến 5 năm.
Chúng tôi phát hiện ra rằng, một số người di cư giàu có muốn lách luật đã được chào mời mua các hồ sơ năng lực (portfolio) nghệ thuật giả, cho phép họ mạo nhận đó là tác phẩm của chính mình. Đổi lại, họ phải trả một khoản phí lớn.
Một tư vấn viên tại một công ty ở London đã nói với phóng viên BBC đóng vai khách hàng rằng, công ty ông ta có thể cung cấp các tác phẩm nghệ thuật được sản xuất tại Trung Quốc, đồng thời sắp xếp các buổi triển lãm, đưa tin trên truyền thông và chuẩn bị các thư giới thiệu. Ông này cho biết, chưa từng có khách hàng nào sử dụng dịch vụ "trọn gói" – với chi phí hơn £100.000 – bị từ chối cấp thị thực Global Talent visa.
Đối với trường hợp của hai người đàn ông Nigeria, cuộc điều tra phát hiện ra những bài báo đánh giá về các tác phẩm nghệ thuật của họ dường như là đồ giả.
Một nhà phê bình nghệ thuật nổi tiếng người Nigeria cho biết tên của bà đã bị gắn vào các bài đánh giá trực tuyến, trong đó tán dương tác phẩm của 2 nghệ sĩ vốn chẳng mấy ai biết đến. "Đang tồn tại một vấn đề nghiêm trọng: các bài viết giả mạo được đưa lên trang web của các tờ báo dưới tên của những nhà báo văn hóa uy tín," Molara Wood chia sẻ. Tên bà đã bị tự ý thêm vào các bài viết trực tuyến mà bà không hề chấp bút.
Một phụ nữ khác đến từ Ấn Độ cho biết cô từng cố gắng xin talent visa trong lĩnh vực công nghệ. Công ty mà cô thuê đã làm giả bằng chứng cho hồ sơ của cô, trong đó bao gồm một giải thưởng cố vấn không có thật và các tài liệu bịa đặt cho rằng cô từng là diễn giả tại một sự kiện. Kết quả là hồ sơ của cô đã bị từ chối.
Bộ Nội vụ mô tả những phát hiện từ cuộc điều tra của BBC là "cực kỳ nghiêm trọng". Người phát ngôn của Bộ khẳng định "sẽ không dung thứ cho bất kỳ ai gian lận hệ thống nhập cư của Vương quốc Anh" và chương trình Global Talent visa hiện đang được xem xét lại.
'Bạn có phải là nghệ sĩ hay không cũng chẳng quan trọng'
Người đàn ông nói với chúng tôi rằng các tác phẩm nghệ thuật có thể được thực hiện tại Trung Quốc cho khách hàng. Ông ta đến từ một công ty có tên là iCareer Consultancy UK, đặt trụ sở tại Canary Wharf. Đây cũng là nơi đặt trụ sở của công ty liên kết với họ, ADArt Global Ltd – một đơn vị đã đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước để cung cấp dịch vụ tư vấn nhập cư.
Các bài đăng trên mạng xã hội của nhân viên iCareer quảng bá Global Talent visa như một con đường để những công dân Trung Quốc giàu có đến Anh mà không cần phải biết tiếng Anh.
Peter chia sẻ trên mạng xã hội rằng dịch vụ xin Global Talent visa của họ "bao đậu".
Trong một cuộc điện thoại và buổi gặp mặt sau đó với phóng viên đóng vai khách hàng (sử dụng tiếng Quan Thoại), tư vấn viên của iCareer cho biết: Ít nhất bốn khách hàng của ông ta đã được cấp thị thực Global Talent trong năm nay – và ông ta tiết lộ hiện đang có 10 hồ sơ khác đang trong quá trình xử lý.
Công ty có thể cử nhân viên đóng giả làm khách hàng để tham gia các buổi khai mạc triển lãm nghệ thuật, nhằm tạo bằng chứng hỗ trợ cho hồ sơ xin thị thực. Với khoản phí bổ sung 28.000 bảng, phóng viên có thể giành được một giải thưởng nghệ thuật Trung Quốc do tạp chí Forbes bảo trợ. Đây cũng là một cách để củng cố hồ sơ xin thị thực.
iCareer phủ nhận việc cung cấp dịch vụ xin thị thực và khẳng định tư vấn viên này đã nghỉ việc trước thời điểm trao đổi với phóng viên BBC. Tuy nhiên, tên của người này vẫn xuất hiện trên trang web của công ty, và ông ta còn cung cấp cho chúng tôi một bản hợp đồng có ghi tên công ty cùng địa chỉ email liên hệ của đơn vị này.
BBC bắt đầu điều tra iCareer sau khi nhận được thông tin mật về các hoạt động của công ty này. Công ty này được thành lập vào năm 2018, đặt trụ sở tại một không gian làm việc chung (co-working space) và quảng bá dịch vụ hỗ trợ tìm kiếm việc làm cũng như tư vấn nghề nghiệp.
Một tư vấn viên, tự xưng tên là Peter, đã đăng tải nhiều bài viết trên nền tảng mạng xã hội Trung Quốc – Xiaohongshu. Trong một bài đăng vào tháng 2/2026, người này khoe khoang: "Thực ra chẳng quan trọng việc bạn có phải là nghệ sĩ hay không. Dịch vụ xin Global Talent visa trong lĩnh vực nghệ thuật của chúng tôi dành cho tất cả mọi người, với cam kết được phê duyệt… Chúng tôi khẳng định có thể thực hiện được ngay cả khi bạn không phải là nghệ sĩ, bởi vì chúng tôi bao gồm cả các tác phẩm nghệ thuật vào hồ sơ."
Một tập quảng cáo của ADArt chứa đầy những bức ảnh về các phòng trưng bày nghệ thuật.
Trong một video khác, Peter - tên thật là Shilong Guan - cho biết anh ta đã gợi ý khách hàng chọn thị thực Global Talent trong lĩnh vực nghệ thuật, vì các con đường định cư khác tại Vương quốc Anh đều đòi hỏi trình độ tiếng Anh "cực kỳ cao". Anh ta cho biết, trong các bài đăng trên một nền tảng mạng xã hội khác dưới tên người dùng "iCareerPeter", anh ta đã liệt kê tên của những người có hồ sơ được phê duyệt (dù các tên này đã được che bớt).
Mặc dù không thể xác minh các tuyên bố của Peter, nhưng luật sư cấp cao về nhập cư Harjap Singh Bhangal nhận định rằng việc hỗ trợ người khác giả danh nghệ sĩ theo cách này chính là một hình thức "gian lận tinh vi". Ông giải thích, mục đích cốt lõi ở đây "là tìm cách lừa dối Bộ Nội vụ, đồng thời thuyết phục cơ quan này cùng bên bảo lãnh rằng đương đơn là một cá nhân chân chính, một nghệ sĩ thực thụ".
Mặc dù được chính đảng Bảo thủ đưa ra, thị thực "Nhân tài Toàn cầu" (Global Talent visa) vẫn được chính phủ Công đảng đương nhiệm nhiệt tình ủng hộ – ngay cả khi họ đang thắt chặt các quy định ở những lĩnh vực khác nhằm nỗ lực giảm số lượng người nhập cư ròng. Khoảng 6.600 thị thực loại này đã được cấp trong năm 2025, trong đó số lượng đơn đăng ký thuộc lĩnh vực nghệ thuật và văn hóa đã tăng gần gấp đôi trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2025.
Các đơn đăng ký phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; đối với lĩnh vực nghệ thuật và văn hóa, cơ quan này là Hội đồng Nghệ thuật Anh (Arts Council England). Năm ngoái, hội đồng đã phê duyệt chưa đầy một nửa trong số gần 3.500 đơn đăng ký nhận được. Cách duy nhất để vượt qua yêu cầu này là ứng viên phải từng giành được một giải thưởng lớn. Chẳng hạn, trong lĩnh vực điện ảnh và truyền hình, giải thưởng đó phải là Oscar, BAFTA hoặc Quả cầu vàng ở một trong các hạng mục chính. Hội đồng Nghệ thuật Anh cho biết họ rất coi trọng các cáo buộc gian lận và sẽ tiến hành điều tra trong những trường hợp có dấu hiệu cho thấy bằng chứng có thể gây hiểu lầm hoặc mang tính gian lận.
Hợp đồng mà phóng viên BBC nhận được nêu rõ họ sẽ được cung cấp tối đa 15 tác phẩm. Peter nói với phóng viên BBC rằng việc cô ấy không có nền tảng về nghệ thuật và không biết nói tiếng Anh hoàn toàn không phải là vấn đề. Anh ta cho biết mình có thể giúp cô xin thị thực dành cho các nghệ sĩ thể hiện "tiềm năng đặc biệt". "Chúng tôi sẽ lo khâu sản xuất tất cả các tác phẩm nghệ thuật cho cô," anh này giải thích, đồng thời nói thêm rằng việc đặt hàng các nghệ sĩ tại Trung Quốc sẽ rẻ hơn so với tại Anh.
Phóng viên BBC sẽ nhận được tối đa 15 tác phẩm và phải trả khoảng 1.120 bảng phí vận chuyển để đưa các tác phẩm này từ Bắc Kinh về London. Peter giải thích rằng các lựa chọn về mỹ thuật bao gồm tranh sơn dầu, minh họa, điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật kỹ thuật số và nhiếp ảnh.
Để hỗ trợ cho hồ sơ, Peter cho biết iCareer sẽ tổ chức các buổi triển lãm và tạo sự đưa tin trên truyền thông nhằm đánh giá, phê bình các tác phẩm của nữ phóng viên này. Một số thông tin sẽ được điều chỉnh lùi về thời điểm trước đó để tạo cảm giác như cô ấy đã hoạt động với tư cách nghệ sĩ từ lâu. Trong cuộc gọi và cả buổi gặp mặt trực tiếp sau đó, Peter còn vạch ra cách thức giúp nữ phóng viên giành được một giải thưởng danh giá dành cho các nghệ sĩ Trung Quốc – giải thưởng được tài trợ bởi tập đoàn truyền thông Mỹ, Forbes.
Hợp đồng cũng nêu rõ rằng họ sẽ hỗ trợ để cô ấy giành được một giải thưởng do Forbes bảo trợ. Peter cho biết, việc trở thành người chiến thắng trong giải thưởng "Forbes China Future Artists Awards" (Giải thưởng Nghệ sĩ Tương lai Forbes Trung Quốc) sẽ giúp ích cho hồ sơ xin thị thực của cô ấy, nhưng chi phí bổ sung sẽ vào khoảng 28.000 bảng. Số tiền này sẽ được hoàn lại nếu cô ấy không giành chiến thắng.
BBC đã liên hệ với Forbes để xin bình luận. Phía Forbes xác nhận rằng các giải thưởng này là có thật và ADArt – một công ty liên kết với iCareer Consultancy – chính là đơn vị tài trợ. Forbes cho biết quy trình đánh giá dựa trên "các tiêu chuẩn cao của Forbes trên toàn cầu" và do đội ngũ biên tập của Forbes Trung Quốc thực hiện, với sự hỗ trợ từ các giám khảo chuyên môn.
Cũng nằm trong âm mưu lừa đảo liên quan đến thị thực này, Peter cho biết nữ phóng viên sẽ phải tham gia một số hoạt động "tích lũy kinh nghiệm làm việc… trực tuyến hoặc trực tiếp". Phóng viên đặt câu hỏi làm sao cô ấy có thể thực hiện việc này khi không biết nói tiếng Anh. Peter đáp rằng đó không phải là vấn đề – một đồng nghiệp của anh ta có thể làm thay, thậm chí đóng giả cô ấy tại các buổi khai mạc triển lãm để mở rộng mạng lưới quan hệ thay cho cô ấy.
Peter cho biết, các quan chức phụ trách cấp thị thực "không xem ảnh". Anh này giải thích rằng toàn bộ quy trình sẽ mất ít nhất hai năm, nghĩa là hồ sơ của cô ấy sẽ chưa thể hoàn tất cho đến cuối năm 2028 hoặc đầu năm 2029. Chi phí cho dịch vụ thị thực "trọn gói" này là khoảng 98.000 bảng, được thanh toán theo ba giai đoạn. Ngoài ra, nếu nữ phóng viên chọn thanh toán bằng bảng Anh thì sẽ phải trả thêm 20% thuế giá trị gia tăng.
Theo luật sư di trú Harjap Singh Bhangal, nữ phóng viên BBC đã nhận được "một bản hợp đồng với nội dung vi phạm pháp luật". Trong cuộc gọi, Peter đã gửi một bản hợp đồng, trong đó nêu rõ cách thức iCareer sẽ cung cấp "các tài liệu bảo lãnh cần thiết" cho hồ sơ xin thị thực. Phóng viên đặt câu hỏi liệu có khả năng nào hồ sơ sẽ không được chấp thuận hay không. "Không bao giờ có chuyện đó," Peter đáp. "Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc cho đến khi đạt được kết quả." Anh ta nói thêm rằng nếu hồ sơ bị từ chối do các tài liệu mà iCareer cung cấp, nữ phóng viên sẽ được hoàn tiền.
Hai thị thực bị thu hồi
Luật sư di trú Harjap Singh Bhangal khẳng định ông tin chắc rằng một số hồ sơ gian lận vẫn sẽ trót lọt. Hai người đàn ông Nigeria kể trên đã bị thu hồi thị thực sau cuộc điều tra của BBC. Hành vi lừa đảo của họ bị phát hiện khi nhà phê bình nghệ thuật Molara Wood nhìn thấy các bài viết đánh giá tác phẩm của họ trên tờ Nigerian Tribune. Dù các bài viết này đứng tên bà, nhưng thực tế bà chưa từng viết chúng. Các bài viết đã được gỡ bỏ sau khi bà thông báo cho ban biên tập tờ báo. Tờ Tribune cho biết họ đã xác định được một "nhân viên đã đăng tải các bài viết đó lên trang web của tòa soạn mà không được phép". Tờ báo này cho biết thêm, nhân viên đó thừa nhận "một cá nhân bên ngoài tổ chức đã cung cấp các bài viết này", nhưng người nhân viên đó phủ nhận việc được trả tiền để thực hiện hành vi này.
Các nghệ sĩ nộp đơn xin thị thực Global Talent bắt buộc phải cung cấp ít nhất 2 minh chứng về các bài viết trên báo chí gần đây, trong đó đánh giá hoặc giới thiệu về các tác phẩm của họ. Hai người đàn ông Nigeria được cho là đang sinh sống tại Vương quốc Anh. Một người có hồ sơ năng lực trực tuyến, thì hồ sơ đó lại không chứa các tác phẩm nhiếp ảnh nghệ thuật như mô tả trong bài viết mà bà Wood khẳng định mình không hề viết. Người còn lại dường như chẳng có mối liên hệ nào với nhiếp ảnh hay bất kỳ loại hình nghệ thuật nào khác, ngoại trừ thông tin xuất hiện trong bài viết mà bà Wood đã phát hiện. Cả hai đều không phản hồi yêu cầu bình luận từ phía BBC.
Sau khi BBC liên hệ với Bộ Nội vụ, được biết thị thực của những cá nhân này hiện đang trong quá trình bị thu hồi.
Viethome (theo BBC)