
Luật sư Mohammad Alias Yousaf tư vấn cách tránh nộp khoản tiền phạt 45.000 bảng liên quan đến việc thuê lao động bất hợp pháp.
Một luật sư đã bị BBC bí mật ghi hình khi ông này giải thích cách xóa bỏ khoản tiền phạt 45.000 bảng vì hành vi thuê lao động bất hợp pháp. Mohammad Alias Yousaf – còn được gọi là Alias – đã đưa ra tuyên bố này với một phóng viên đóng giả làm chủ một cửa hàng tiện lợi đang đối mặt với án phạt do thuê lao động bất hợp pháp.
Vị luật sư làm việc tại Bradford này nói với "khách hàng" rằng ông ta có thể giúp tránh nộp phạt nếu tìm được một người ở nước ngoài sẵn sàng đứng ra nhận mình là chủ sở hữu của cửa hàng tiện lợi đó. Alias phủ nhận việc từng đưa ra lời khuyên như vậy cho bất kỳ ai, cũng như phủ nhận việc cung cấp thông tin sai lệch cho Bộ Nội vụ.
Theo số liệu từ Bộ Nội vụ mà BBC thu thập được, chính phủ hiện vẫn chưa thu hồi được ít nhất 150 triệu bảng tiền phạt liên quan đến hành vi sử dụng lao động bất hợp pháp. Trước thông tin từ cuộc điều tra của chúng tôi, Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood đã thông báo về việc xem xét lại quy trình ban hành và thu hồi các khoản tiền phạt này. Trong một tuyên bố, bà bày tỏ lời cảm ơn tới BBC "vì đã vạch trần những đối tượng làm suy yếu các quy định của chúng ta".
Một quan chức thực thi pháp luật giấu tên chia sẻ với chúng tôi rằng, nhiều chủ doanh nghiệp không hề coi trọng các khoản tiền phạt này. Cô ấy kể với chúng tôi rằng cô đã nhìn thấy những thông báo phạt về vấn đề nhập cư – "một số thông báo lên tới 40.000 bảng" – bị nhét trong một chiếc hộp đặt trên quầy tại một cửa hàng tiện lợi. Khi cô hỏi một nhân viên rằng liệu các chủ doanh nghiệp có định nộp phạt hay không, cô nhận được câu trả lời: "Chuyện đó chẳng liên quan gì đến tôi cả."
Chúng tôi biết đến Alias trong quá trình BBC thực hiện một cuộc điều tra quy mô về tình trạng lao động bất hợp pháp và các hoạt động tội phạm liên quan đến một số cơ sở kinh doanh trên các tuyến phố thương mại, bao gồm các cửa hàng tiện lợi và tiệm cắt tóc.
Tên của ông ta xuất hiện trong các video trên mạng xã hội, trong đó có những trang Facebook của cộng đồng người Kurd, nơi các chủ doanh nghiệp tại Vương quốc Anh ca ngợi khả năng của ông ta trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến tiền phạt nhập cư. Trong nhiều tháng, chúng tôi đã theo dõi các video này. Trong đó có nêu tên Alias, tên công ty luật của ông ta – Liberty Solicitors – cùng một số điện thoại di động. Một số video thu hút hơn 20.000 lượt xem.
Trong một video, một chủ cửa hàng nói tiếng Kurd chia sẻ rằng, sau khi bị phạt vì thuê lao động bất hợp pháp, ông đã "thử tìm đến hai hoặc ba nơi khác nhau để giải quyết nhưng không ai xử lý được". Người này cho biết thêm rằng Alias đã giúp hủy bỏ khoản tiền phạt đó – đồng thời đưa ra một văn bản để làm bằng chứng.
Alias sau này nói với BBC rằng mình không đặt hàng, chi trả, phê duyệt hay phát tán các video trên mạng xã hội.
Phóng viên của chúng tôi đã liên lạc với Alias qua điện thoại, tự xưng là chủ một cửa hàng tiện lợi đang đối mặt với khoản tiền phạt sau khi bị cán bộ di trú phát hiện 1 nhân viên làm việc bất hợp pháp trong cửa hàng. Trên thực tế, không hề có cửa hàng, người lao động hay khoản tiền phạt nào cả.
Trong cuộc gọi mà chúng tôi đã ghi âm lại, Alias cho biết phí dịch vụ của ông ta sẽ bằng 10% số tiền phạt — trong trường hợp này là 4.500 bảng — và yêu cầu phải thanh toán trước. Alias giải thích rằng trách nhiệm nộp phạt có thể được chuyển sang cho một người ở bên ngoài Vương quốc Anh, nếu người đó được đứng tên là chủ sở hữu doanh nghiệp.
"Anh có biết tên ai mà chúng ta có thể sử dụng không? Ai đó đã quay trở lại Iraq hoặc Iran chẳng hạn?" anh ta hỏi. Sau đó, anh ta đưa ra một ví dụ giả định: "Giả sử chúng ta lấy tên Karwan đi, được chứ? Vậy thì cứ dùng tên Karwan thôi. Karwan đâu có ở đây, cậu ấy đang ở Iraq mà."
Điều mà Alias dường như đang đề xuất là sử dụng một "giám đốc bù nhìn" – nói cách khác, một người được trả tiền để đứng tên trên các văn bản chính thức, qua đó che giấu chủ sở hữu thực sự của doanh nghiệp.
Một quan chức thực thi pháp luật cho biết, việc sử dụng các giám đốc bù nhìn là một hành vi bất hợp pháp phổ biến.
Bryony Rest, một luật sư cấp cao chuyên về di trú, sau khi nghe đoạn ghi âm cuộc trò chuyện, đã nhận xét rằng việc một luật sư gợi ý sử dụng tên giả cho chủ doanh nghiệp là điều "thực sự gây sốc".
Phóng viên của chúng tôi đã thông tin với Alias rằng, để che giấu danh tính người chủ thực sự của cửa hàng tiện lợi, một cá nhân khác đã được trả tiền để đứng tên trên hợp đồng thuê mặt bằng và các hóa đơn dịch vụ tiện ích. Nghe thông tin này, vị luật sư tỏ ra phấn khởi: "Được rồi, tốt thôi. Vậy thì tôi nghĩ chúng ta có thể tìm ra cách giải quyết vấn đề này."
Các khoản tiền phạt chưa thanh toán
Tại Vương quốc Anh, bất kỳ chủ lao động nào thuê người không có quyền làm việc hợp pháp đều sẽ phải đối mặt với các khoản tiền phạt. Vào năm 2024, mức phạt tối đa đối với hành vi cố tình thuê lao động bất hợp pháp đã tăng từ 15.000 bảng Anh lên 60.000 bảng.
Bộ Nội vụ cho biết, trong giai đoạn 2021–2025, tổng cộng có 5.755 khoản tiền phạt đã được ban hành liên quan đến việc sử dụng lao động bất hợp pháp. Tổng giá trị các khoản phạt này lên tới 215 triệu bảng, nhưng thực tế chỉ mới thu hồi được 60,5 triệu bảng. Bộ Nội vụ lưu ý rằng không phải tất cả các khoản phạt được ban hành trong 5 năm qua đều được thanh toán ngay trong cùng khoảng thời gian đó. Ngoài ra, số tiền thực thu luôn thấp hơn tổng giá trị các khoản phạt do các trường hợp kháng cáo hoặc chính sách giảm mức phạt nếu thanh toán sớm.
"Tôi không phải là chủ cửa hàng"
Được trang bị một chiếc camera bí mật, phóng viên của chúng tôi đã đến văn phòng của Alias tại Bradford cùng với 250 bảng tiền đặt cọc trước. Alias tỏ vẻ khó chịu – vì trước đó hắn đã đòi 500 bảng – rồi cố tình đếm từng tờ tiền, nhưng không hề đưa biên lai. Lúc này, phóng viên của chúng tôi đã nói với Alias rằng anh ấy đã tìm được một người ở vùng Kurdistan thuộc Iraq, sẵn sàng đứng ra nhận mình là chủ sở hữu của cửa hàng tiện lợi đó.
Từ văn phòng của Alias, phóng viên đã gọi cho người được cho là đối tác này – một người đàn ông tự xưng tên là Saman. Trên thực tế, Saman lại là một nhà báo khác của BBC đang hoạt động bí mật tại Anh. Với tư cách là luật sư, Alias chỉ có thể biện hộ cho việc chuyển giao khoản tiền phạt một cách hợp đạo đức nếu Saman tuyên bố với ông – dù bằng lời nói hay văn bản – rằng chính anh ta mới là chủ sở hữu thực sự của doanh nghiệp đó.
Trong đoạn ghi âm bí mật cuộc trò chuyện của họ, Alias liên tục yêu cầu Saman xác nhận điều này, mặc dù biết rằng quyền sở hữu thực sự đối với cửa hàng tiện lợi đó vẫn còn là một dấu hỏi. Sự bực bội của Alias dường như tăng dần qua mỗi lần gặng hỏi.
Alias: "Có phải tôi hiểu đúng rằng ông là chủ cửa hàng, và tôi sẽ viết thư cho họ để giải thích rằng ông chính là chủ cửa hàng đó, phải không?"
Saman: "Tôi không phải là chủ cửa hàng, nhưng tôi sẵn sàng chuyển tên cửa hàng sang cho mình."
Alias: "Được thôi, nhưng tôi sẽ viết thư cho họ [các cơ quan chức năng] để giải thích rằng anh là chủ cửa hàng."
Saman: "Tôi sẵn lòng làm việc đó, nhưng anh cũng biết là tôi đâu phải chủ cửa hàng, đúng không? Thậm chí tôi còn chưa từng thấy cửa hàng này bao giờ!"
Alias: "Nếu anh nói với tôi như vậy thì tôi không thể làm thế được. Anh hiểu chứ? Tôi chỉ có thể thực hiện việc đó nếu anh xác nhận với tôi rằng anh chính là chủ cửa hàng."
Sau đó, Alias cố gắng trấn an Saman: "Có thể họ sẽ bảo: 'Được rồi, anh phải nộp số tiền này'. Chúng ta cứ không nộp tiền là xong. Mọi chuyện kết thúc tại đó."
Khi được hỏi liệu đã từng xử lý những vụ việc tương tự chưa, Alias trả lời Saman rằng anh ấy "vẫn thường xuyên làm như vậy cho những người bị phạt".

Alias tại văn phòng của mình ở Bradford
Chúng tôi đã cho Bryony Rest xem các bản ghi âm của mình. Bà nhận định hành vi của Alias cấu thành tội "cản trở tiến trình tư pháp" và cho rằng ông ta nên bị tước giấy phép hành nghề. Bà cũng lưu ý từ bản ghi âm rằng, vào cuối cuộc gặp với hai phóng viên, thái độ của Alias đột ngột thay đổi, như thể ông ta đã bắt đầu nảy sinh nghi ngờ.
"Tôi không thể đưa ra một phiên bản sự việc không đúng sự thật hoặc thiếu trung thực..." – ông nói, rồi bảo 2 người đàn ông tự quyết định với nhau xem ai là chủ cửa hàng. Tuy nhiên, Rest lưu ý rằng chính Alias là người ban đầu đã gợi ý "phiên bản sự việc không đúng sự thật" đó.
Luật sư cấp cao về di trú, bà Bryony Rest, cho biết Alias có thể đã có hành vi làm sai lệch tiến trình tư pháp. Sau đó, Alias đã gửi cho phóng viên một loạt tin nhắn với nội dung như thể rút lại đề nghị giúp đỡ của mình. Trong một cuộc điện thoại kế tiếp, ông ta nhắc lại rằng mình sẽ không theo đuổi một yêu cầu thiếu trung thực, đồng thời cho biết sẽ sắp xếp hoàn lại khoản tiền đặt cọc 250 bảng. Số tiền này vẫn chưa được hoàn trả, nhưng Alias khẳng định công ty luật Liberty Solicitors đã nhiều lần cố gắng thực hiện việc hoàn tiền.
Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood chia sẻ với chúng tôi rằng, đợt rà soát mới đối với cơ chế xử phạt hành vi làm việc bất hợp pháp sẽ hướng tới mục tiêu "đảm bảo chúng ta có thể ứng phó với các trường hợp không tuân thủ hoặc không nộp phạt".
Alias phủ nhận việc từng tư vấn cho bất kỳ ai đứng tên người khác – những người không chịu trách nhiệm về doanh nghiệp – để nhận thay mức phạt, cũng như phủ nhận việc hướng dẫn cung cấp thông tin sai lệch cho Bộ Nội vụ. Ông khẳng định mình chưa bao giờ làm như vậy.
"Công việc của tôi là thách thức các hình phạt một cách hợp pháp, thông qua các kênh mà Quốc hội đã quy định; thường là dựa trên lập luận rằng người bị phát hiện thực chất không phải là nhân viên," Alias chia sẻ với BBC. Ông cho biết thêm, khi phóng viên của chúng tôi đề xuất chuyển tên doanh nghiệp của mình sang cho một người khác, Alias đã phản hồi bằng văn bản rằng ông không thể đưa ra một lập luận không trung thực hoặc gian dối, và vì vậy ông đã từ chối đại diện cho người này.
Viethome (theo BBC)