Những đe dọa trả đũa của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng quan trọng ở các nước láng giềng đã khiến giới chuyên gia và các tổ chức nhân đạo lo ngại.
Vịnh Ba Tư được biết đến là khu vực dẫn đầu thế giới về an ninh nguồn nước, sản xuất khoảng 40% tổng lượng nước khử muối trên toàn cầu.
Hiện nay, hơn 400 nhà máy chuyên dụng đang hoạt động, sản xuất tổng cộng 7,2 tỷ m3 nước ngọt chỉ riêng trong năm 2025.
Ở những vùng khí hậu khô hạn, các cơ sở này là nguồn sống duy nhất cho toàn bộ các quốc gia, nếu chúng bị phá hủy, sẽ gây ra những hậu quả không thể khắc phục được bằng nguồn cung cấp hoặc dự trữ từ bên ngoài.
Sự phụ thuộc của các quốc gia vùng Vịnh vào hoạt động ổn định của các nhà máy khử muối đang đạt mức chưa từng có: Tại Kuwait, con số này đạt kỷ lục 90%, tại Oman là khoảng 86%, tại Saudi Arabia là 70%, và tại UAE là 42%.
Khu vực này có khoảng 450 nhà máy lớn, mỗi nhà máy là một trung tâm công nghệ vô cùng phức tạp.
Sự gián đoạn dù chỉ một phần công suất này cũng sẽ ngay lập tức gây ra tình trạng thiếu nước uống nghiêm trọng trong điều kiện nhiệt độ cực cao, dẫn đến chết người hàng loạt và bùng phát các bệnh truyền nhiễm.
Một cuộc khủng hoảng nhân đạo ở quy mô này chắc chắn sẽ gây ra dòng người tị nạn không thể kiểm soát, và cuối cùng làm bất ổn không chỉ Trung Đông mà cả toàn bộ hệ thống an ninh toàn cầu.
Các nhà phân tích cảnh báo, cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng nước sẽ leo thang thành chiến lược "đốt sạch", trong đó dân thường trở thành mục tiêu chính của xung đột quân sự.
Việc khôi phục các nhà máy khử muối công nghệ cao đòi hỏi chi phí tài chính khổng lồ và nhiều tháng làm việc, trong khi nhu cầu về nước lại liên tục.
Nhà máy khử muối ở Ả Rập Xê Út nằm sát bờ biển để dễ dàng bơm hút, và sau khi khử muối, xả nước siêu mặn trở lại đại dương. Ảnh: Wzued Alzuhair/Flickr/Cc By-Nc-Sa 2.0
“Trái cấm” của Trung Đông
Trong thập kỷ qua, số vụ tấn công vào các cơ sở khử muối rất ít.
Theo Viện Thái Bình Dương - một tổ chức theo dõi các xung đột liên quan đến nguồn nước, lực lượng Houthi ở Yemen từng nhắm mục tiêu vào các nhà máy khử muối ở Saudi Arabia. Liên minh do nước này dẫn đầu đã đáp trả bằng cách tấn công vào cơ sở hạ tầng nước ở Yemen.
Trước năm 2016, các vụ tấn công tương tự đã xảy ra từ thời Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991.
Vào ngày 7-3-2026, Iran cáo buộc Mỹ tấn công một nhà máy khử muối trên đảo Qeshm, cắt đứt nguồn nước sạch của 30 ngôi làng.
Ngày 8-3-2026, Bộ Nội vụ Bahrain tuyên bố máy bay không người lái (drone) của Iran làm hư hại một nhà máy khử muối tại nước này, gọi đây là hành vi tấn công “bừa” vào cơ sở hạ tầng dân sự.
Theo các chuyên gia, bên cạnh các cuộc tấn công quân sự, các nhà máy khử muối còn dễ bị tổn thương do mất điện và ô nhiễm nước biển, bao gồm cả sự cố tràn dầu.
Ông Philippe Bourdeaux, Giám đốc Tập đoàn Veolia (Pháp) khu vực châu Phi và Trung Đông, tiết lộ: “Chính quyền một số quốc gia đã đặt các trận địa tên lửa xung quanh các nhà máy lớn nhất để đối phó mối đe dọa từ drone và tên lửa”.
Ông cho biết một số biện pháp bảo vệ đã được áp dụng. Các nhà máy khử muối thường được liên kết với nhau, điều này có thể hạn chế tác động nếu một nhà máy ngừng hoạt động.
Phần lớn các nước cũng dự trữ lượng nước đủ tiêu thụ trong khoảng 2-7 ngày, đủ để ngăn ngừa thiếu nước, miễn là tình trạng không kéo dài.
Theo chuyên gia kinh tế về nước Crauser Delbourg, các thành phố lớn có thể sẽ đối mặt với tình trạng di cư ồ ạt và buộc phải phân phối hàng hóa theo định mức.
Tình trạng thiếu nước cũng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế, ảnh hưởng đến du lịch, công nghiệp và các trung tâm dữ liệu, vốn tiêu thụ lượng nước lớn để làm mát.
Ông Crauser nhận định việc nhắm vào nguồn cung cấp nước có nguy cơ châm ngòi “một cuộc chiến khốc liệt hơn nhiều so với những gì chúng ta đang thấy hôm nay”.
Theo giaoduconline