Tháng 3 năm nay, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã đưa Trung Duc Lu vào danh sách 10 tội phạm truy nã gắt gao nhất (Top Ten Most Wanted). Điều này thể hiện quyết tâm truy lùng của FBI, bất chấp cuộc điều tra đã kéo dài suốt 12 năm. Thông báo truy nã cho thấy một người đàn ông gốc Việt, cao khoảng 1m70, tóc đen, mắt nâu, thân hình gầy. Trên cơ thể hắn có những hình xăm đặc trưng: một con rồng cuộn trên lưng kèm dòng chữ 'Asian Pride' nổi bật, cùng hình rồng và hổ trên hai cánh tay. Đó chính là Trung Duc Lu, còn được biết đến với nhiều bí danh như Phong Le, Brendan Lu, Calvin Lu, Tuan Hoang.
Nợ ma túy phải trả bằng sinh mạng
FBI treo thưởng 1 triệu USD cho bất kỳ ai cung cấp thông tin dẫn đến việc bắt giữ trực tiếp đối tượng này. Nhưng câu chuyện không chỉ dừng lại ở một kẻ giết người đang lẩn trốn. Nó là phần kéo dài của một di sản tàn bạo - băng đảng Born to Kill (BTK), hay còn gọi là Canal Boys - một trong những tổ chức tội phạm gốc Việt khét tiếng nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Năm 2014, tại khu Southwest Philadelphia, ba người đàn ông gốc Việt gồm hai anh em ruột Vu "Kevin" Huynh (31 tuổi) và Viet Huynh (28 tuổi), cùng một người bạn thân biệt danh "Sonny", tham gia buôn lậu cần sa quy mô lớn giữa New York và Philadelphia.Họ nhận hàng từ một nhà cung cấp lớn ở New York, với kế hoạch bán lại để kiếm lời và trả nợ. Tuy nhiên, thay vì thực hiện kế hoạch, cả ba đã đánh bạc và thua sạch số tiền, để lại khoản nợ hơn 100.000 USD. Với thế giới tội phạm, đó không phải là con số có thể bỏ qua.
Thông báo truy nã Trung Duc Luu và treo thưởng của FBI
Nhà cung cấp lập tức cử một nhóm đòi nợ từ New York xuống Philadelphia. Trong nhóm này có Trung Duc Lu - khi đó 34 tuổi, sống dưới vỏ bọc là một thợ làm móng tại Queens - cùng một đồng phạm địa phương tên Tam Le. Người này sau đó bị kết án tử hình và chết trong tù vào năm 2025.
Kế hoạch trả thù được thực hiện một cách lạnh lùng và có tổ chức. Tam Le gọi từng người một đến nhà mình ở Southwest Philadelphia với lý do "thanh toán nợ". Khi Vu Huynh vừa bước vào, anh lập tức bị đánh đập dã man, bị trói bằng dây và băng keo, rồi bị tra tấn để khai ra tiền. Sau đó, hắn buộc nạn nhân gọi điện dụ người tiếp theo đến. Lần lượt, Viet Huynh và Sonny rơi vào cùng một cái bẫy.
Cả ba bị giam trong gara, chịu đựng nhiều giờ tra tấn liên tục. Mục tiêu duy nhất: moi tiền. Dù nhóm đòi nợ đã thu được một phần số tiền, chúng vẫn quyết định không để lại bất kỳ nhân chứng nào. Ba nạn nhân bị nhét vào một chiếc xe van, chở ra bãi đỗ xe ven sông Schuylkill, phía đông Pennsylvania. Tại đây, từng người bị lôi ra, đâm nhiều nhát dao chí mạng, trói chặt vào các thùng chứa có gắn khối xi măng nặng, rồi ném xuống dòng nước lạnh giá. Nhưng một điều không ai ngờ tới đã xảy ra. Sonny sống sót.
Dù bị đâm nhiều nhát và bị tưởng là đã chết, anh vẫn có thể nổi lên mặt nước, cố gắng bơi vào bờ và cầu cứu một tài xế đi ngang qua. Chính sự sống sót kỳ diệu này đã thay đổi toàn bộ cục diện vụ án.
Từ lời khai của Sonny, cảnh sát nhanh chóng khám xét nhà của Tam Le và phát hiện nhiều dấu vết tra tấn rõ ràng. FBI chính thức vào cuộc khi nhận ra đây không phải một vụ giết người thông thường, mà là một hành vi tội phạm có tổ chức. Thông qua phân tích dữ liệu điện thoại, họ lần ra các số liên lạc được mua từ cửa hàng của người thân Tam Le. Một trong số đó dẫn đến Trung Duc Lu. Tuy nhiên, hắn đã kịp biến mất.
Ngay sau khi gây án, Lu rời khỏi nước Mỹ, không để lại dấu vết rõ ràng: không DNA trực tiếp, không dấu vân tay hữu ích, không nhân chứng có thể nhận diện chắc chắn. Một đồng phạm khác, khi đang bị truy đuổi bởi một nhóm ma túy khác, đã quyết định hợp tác với FBI để đổi lấy sự bảo vệ. Người này khai ra toàn bộ diễn biến vụ việc.
Ngày 10/7/2019, lệnh bắt giữ chính thức được ban hành đối với các nghi phạm, với hàng loạt tội danh nghiêm trọng: bắt cóc, tống tiền, buôn bán ma túy và giết người.
Tam Le bị bắt từ năm 2015 và sau đó bị kết án tử hình. Nhưng Trung Duc Lu thì không. Hắn trở thành người duy nhất trong nhóm trốn thoát suốt nhiều năm. Với mức độ tàn bạo của vụ án - tra tấn kéo dài, giết người dã man, phi tang xác - cùng mối liên hệ với băng đảng Born to Kill, Trung Duc Lu chính thức bị đưa vào danh sách truy nã gắt gao nhất của FBI.
Born To Kill - Ác mộng của Chinatown
Để hiểu vì sao một thợ làm móng tại Queens năm 2014 lại có thể là thành viên cốt cán của một băng đảng khét tiếng, cần quay ngược thời gian về năm 1988. Đó là thời điểm Thái Thọ Hoàng (David Thai), sinh năm 1956 tại Sài Gòn, bước chân vào thế giới ngầm ở Manhattan, New York.
David Thai đến Mỹ với chỉ 150 USD trong túi. Ông từng lang bạt từ Indiana đến New York, làm đủ nghề từ bồi bàn đến rửa chén. Sau khi kết hôn với một phụ nữ người Việt năm 1978, cuộc sống vẫn không khá hơn.
Chính sự nghèo đói và bế tắc đã đẩy ông vào con đường tội phạm. Năm 1983, Thai gia nhập băng Flying Dragons - một tổ chức tội phạm gốc Hoa. Tuy nhiên, do bị phân biệt đối xử vì là người Việt, ông tách ra và bắt đầu xây dựng con đường riêng.
Chỉ trong một năm, Thai kiếm được tới 13 triệu USD từ việc buôn bán đồng hồ giả. Năm 1988, ông tập hợp một nhóm thanh niên gốc Việt vô gia cư, thường tụ tập quanh khu Canal Street - được gọi là "Canal Boys" - và đổi tên thành Born to Kill (BTK). Thai tự xưng là "Anh Hai". Ông biến một nhà hàng Phở Hà Nội thành trụ sở, nơi tuyển mộ và đào tạo các thành viên mới. Những thanh niên này được cho ăn, cho ở, nhưng đổi lại, họ phải học cách sử dụng bạo lực. Họ mặc đồ đen, đeo kính râm, và xăm biểu tượng "BTK" cùng hình quan tài và ba ngọn nến trên cơ thể.
Các hoạt động của BTK cực kỳ tàn bạo và có tổ chức: Tống tiền các thương nhân gốc Việt và Hoa tại Chinatown; Đòi tiền bảo kê hàng ngày; Buôn bán hàng giả; Cướp bóc và cả giết người. Năm 1990, ba thành viên bị nghi phản bội đã bị chính đồng bọn bắn chết và ném xác xuống sông Hudson. BTK sử dụng dao rựa, súng, và sẵn sàng hành quyết bất kỳ ai chống lại. Từ New York, mạng lưới của chúng lan rộng ra khắp nước Mỹ và cả Canada, trở thành một trong những băng đảng gốc Việt hiếm hoi hoạt động xuyên biên giới.
Tác giả T.J. English, trong cuốn sách nổi tiếng Born to Kill: Americas Most Notorious Vietnamese Gang, đã mô tả: "Chúng là những đứa trẻ không cha mẹ, không tương lai, chỉ có bạo lực. David Thai đã biến nỗi tuyệt vọng đó thành một đế chế của nỗi sợ hãi." Các thành viên BTK tự hào vì "không sợ chết" và sẵn sàng hy sinh vì "Anh Hai".
Trong giai đoạn 1988 - 1992, BTK gần như kiểm soát khu Chinatown, khiến cộng đồng người Việt và người Hoa sống trong sợ hãi. Nhiều chủ cửa hàng thậm chí không dám báo cảnh sát. Chúng nổi lên trong bối cảnh các băng nhóm gốc Hoa như Ghost Shadows hay Flying Dragons đang bị FBI triệt phá, tạo ra khoảng trống quyền lực. Tuy nhiên, Born to Kill không giống bất kỳ tổ chức tội phạm nào khác ở Mỹ thời điểm đó.
So với các hội Tam Hoàng Trung Quốc, BTK thiếu cấu trúc chặt chẽ và luật lệ nội bộ rõ ràng. So với Mafia Ý, chúng không có nền tảng gia đình hay chiến lược kinh doanh lâu dài. BTK là sản phẩm của một thế hệ thanh niên tị nạn - không gia đình, không định hướng, lớn lên trong nghèo đói và bạo lực.
Chúng không xây dựng "đế chế" theo nghĩa truyền thống, mà chủ yếu gieo rắc nỗi sợ hãi trên đường phố. Sự tồn tại của BTK cũng không kéo dài. Tháng 8 năm 1991, FBI phối hợp với Cảnh sát New York đột kích nơi ở của David Thai tại Long Island. Y cùng sáu đối tượng cộm cán khác bị bắt giữ.
Năm 1992, David Thai bị kết án tù chung thân với hàng loạt tội danh, bao gồm giết người và tống tiền. Sau đó, băng đảng Born to Kill nhanh chóng sụp đổ và gần như bị xóa sổ hoàn toàn. Sự sụp đổ này giúp trả lại phần nào sự bình yên cho các khu vực đông người châu Á sinh sống như Chinatown hay Little Saigon.
Câu chuyện về Trung Duc Lu cho thấy một điều: dù Born to Kill đã tan rã từ đầu thập niên 90, cái bóng của nó vẫn còn tồn tại. Những mảnh vỡ của một quá khứ bạo lực vẫn tiếp tục trôi dạt, kết nối với những vụ án hiện đại - và đôi khi, như trường hợp của Lu, trở thành mục tiêu truy nã hàng đầu của FBI suốt hơn một thập kỷ.
Theo congan