Giữa đô thị London (Anh) nơi mỗi năm thải ra khoảng 7 triệu tấn rác, một dịch vụ âm thầm phát triển: Thu gom rác theo yêu cầu dành cho giới thượng lưu.
Ở đó, những món đồ bị bỏ đi không chỉ là rác, mà còn là câu chuyện về lối sống, sự tiện nghi và cả nhu cầu riêng tư của những người nhiều tiền.
Khi rác cũng cần “dịch vụ cao cấp”
Một buổi sáng mưa nhẹ ở London, Anh, chiếc xe tải màu vàng neon len lỏi qua dòng xe ken đặc trên cầu Battersea. Người cầm lái là Will Ferguson, 45 tuổi, chủ một công ty thu gom rác tư nhân. Ông cười nói, khó khăn lớn nhất trong công việc không phải là mùi rác hay khối lượng đồ đạc, mà là tiền phạt đỗ xe. Trung bình mỗi ngày, ông nhận một tấm vé phạt trị giá 80 bảng.
Điểm đến đầu tiên trong ngày là một căn nhà hai mặt tiền đang sửa chữa trên một con phố yên tĩnh, sang trọng ở khu phía Tây Nam thành phố. Trong vòng chưa đầy 20 phút, Ferguson và cộng sự đã gom một loạt đồ vật bị gia chủ bỏ đi: Vài túi quần áo, một chiếc xe đạp trẻ em trị giá khoảng 500 bảng, một chiếc gương lớn, dây sạc xe điện và cả dụng cụ tập thể dục. Chủ nhà - một phụ nữ trẻ đang tất bật với thợ xây - gần như không quan tâm những món đồ ấy sẽ đi đâu, miễn là chúng được mang đi càng nhanh càng tốt.
Dịch vụ này không rẻ: 125 bảng chưa bao gồm thuế VAT cho số đồ đạc chiếm diện tích khoảng một phần ba thùng xe tải. Nhưng đổi lại là sự tiện lợi. Quần áo và gương có thể được đưa đến cửa hàng từ thiện, rác thải mang ra bãi xử lý, còn những thứ có giá trị sẽ được bán lại. “Một ngày mưa như thế này, khởi đầu như vậy là ổn” - Ferguson vui vẻ nói, trước khi quay xe đi tiếp.
Câu chuyện của Ferguson là một lát cắt tiêu biểu cho một ngành nghề đang âm thầm nở rộ. Tại London, hơn một nửa số cơ quan chính quyền địa phương thuê ngoài dịch vụ thu gom rác. Song song với đó, nhiều công ty tư nhân ra đời để phục vụ nhu cầu cá nhân hóa - từ những hộ gia đình bận rộn đến giới siêu giàu. Theo số liệu từ cơ quan môi trường Anh, hiện có hơn 2.000 nhà thầu xử lý rác hoạt động tại khu vực London. Clearabee, công ty thu gom rác thải theo yêu cầu lớn nhất của Anh, đã chứng kiến doanh thu tăng trưởng lên mức 23 triệu bảng mỗi năm kể từ khi ra mắt dịch vụ theo yêu cầu vào năm 2012.
Will Ferguson tất bật với công việc thu gom rác.
Quay trở lại với Ferguson, xuất thân của ông không liên quan đến "rác”. Ông từng học tại một trường đại học danh giá, có bằng lịch sử nghệ thuật và bắt đầu sự nghiệp trong ngành vận tải biển. Nhưng năm 2006, ông quyết định rẽ hướng, thành lập công ty riêng mang tên Junk Monkey. Trải qua khó khăn ban đầu, nay ông có một đội xe 5 chiếc và đội ngũ 6 nhân viên chính thức cùng lực lượng lao động thời vụ.
Trong hành trình mỗi ngày, ông chứng kiến một thực tế quen thuộc: “Rác của người này có thể là kho báu của người khác.” Có ngày, ông chỉ thu gom những túi rác vô giá trị. Nhưng cũng có ngày, những món đồ bỏ đi lại mang về khoản lợi nhuận đáng kể.
London mỗi ngày thải ra lượng rác tương đương 3 sân vận động Wembley. Con số chính thức vào khoảng 7 triệu tấn mỗi năm. Trong bối cảnh đó, những dịch vụ như của Ferguson giúp người dân tiết kiệm thời gian, tránh phải cất công đi đến tận bãi rác, đồng thời xử lý các vật dụng khó bỏ như tủ lạnh hay nệm.
Nhưng với nhiều khách hàng của ông, lý do không chỉ là tiện lợi.
Câu chuyện phía sau những món đồ bị bỏ đi
Khách hàng của Ferguson không phải là những gia đình bình thường. Danh sách của ông có cả diễn viên nổi tiếng, nhà đầu tư tài chính, thậm chí cả hoàng thân. Nhiều người thuê dịch vụ định kỳ, muốn đảm bảo sự riêng tư, kín đáo. Ông hiếm khi từ chối bất cứ công việc nào, dù lớn hay nhỏ.
Một trong những điểm dừng trong ngày là 1 căn nhà ở Belgravia - khu vực đắt đỏ bậc nhất London - thuộc sở hữu của một tỉ phú người Thụy Sĩ. Công ty của Ferguson đến đây 3 lần mỗi tuần, phí mỗi lần hơn 100 bảng, chỉ để thu gom vài túi rác.
“Dù chủ nhà không có mặt, chỉ có đội ngũ nhân viên sống ở đây nhưng họ vẫn có rất nhiều rác cần bỏ đi”, ông vừa nói vừa nhấc một túi rác đầy hoa tàn lên xe. Công việc diễn ra nhanh chóng, kín đáo, không để lại dấu vết.
Trong số những công việc ông từng nhận, có những câu chuyện đặc biệt. Có lần, ông được gọi đến dọn một kho chứa đầy phụ kiện tiệc tùng sau khi một công ty tổ chức sự kiện giải thể. Những đợt “dọn nhà hậu ly hôn” cũng không hiếm. Đáng nhớ hơn cả là lần phải xử lý 1 chiếc ghế nơi một cụ ông qua đời và không được phát hiện suốt 10 ngày.
“Đôi khi phải vượt qua cảm giác ban đầu”, ông nói ngắn gọn.
Một ngày làm việc tốt có thể mang lại doanh thu khoảng 7.000 bảng. Ngoài ra còn có khoản thu từ việc bán lại đồ cũ. Tuy nhiên, chi phí cũng không hề nhỏ. Mỗi tấn rác đưa vào trạm trung chuyển có giá hơn 275 bảng, tăng mạnh so với mức 43 bảng khi Ferguson mới bắt đầu khởi nghiệp. Trung bình mỗi ngày, công ty thu gom khoảng 6 tấn rác. Để có lãi, ông phải đạt doanh thu tối thiểu 1.200 bảng mỗi ngày.
Buổi chiều, khi ánh sáng bắt đầu tắt dần, Ferguson lái xe đến một trạm trung chuyển rác lớn ở Battersea. Tại đây, xe được cân trước và sau khi đổ rác để tính phí. Công việc kết thúc không phải bằng một khung cảnh sạch sẽ, mà bằng những con số chi phí và khối lượng.
Ngồi trong quán rượu sau một ngày dài, ông chia sẻ: “Có ngày kiếm tiền rất dễ, có ngày thì cực kỳ vất vả. Nhưng suy cho cùng, ai cũng có thứ cần bỏ đi”.
Ở một góc nhìn khác, sự phát triển của ngành này cũng phản ánh một thực tế đáng suy nghĩ: Lượng tiêu dùng ngày càng lớn kéo theo lượng rác khổng lồ. Một cuộc điều tra gần đây cho thấy, hàng trăm bãi đổ rác trái phép đang tồn tại trên khắp nước Anh, trong đó có những “siêu bãi rác” chứa hàng chục nghìn tới hàng trăm nghìn tấn rác thải.
Trong bức tranh ấy, những người như Ferguson đóng vai trò trung gian - vừa giải quyết nhu cầu cá nhân, vừa góp phần giảm áp lực cho hệ thống công cộng. Tuy nhiên, câu hỏi lớn hơn vẫn còn đó: Khi việc vứt bỏ trở nên quá dễ dàng, liệu con người có đang tiêu dùng nhiều hơn mức cần thiết?
Theo Lao Động