Sau khi hồ sơ của bạn được tiếp nhận, nó sẽ được chuyển tới một chuyên viên xử lý hồ sơ (caseworker). Đồng thời, một chiếc Thẻ đăng ký Tị nạn (ARC) cũng sẽ được gửi tới địa chỉ của bạn ở UK. Tuy nhiên, bạn sẽ không nhận được thẻ này nếu đang bị tạm giữ.

Bạn sẽ được sắp xếp một cuộc gặp với chuyên viên xử lý hồ sơ. Họ sẽ ra quyết định về hồ sơ của bạn. Họ cũng sẽ giải thích về quá trình xử lý hồ sơ và tư vấn những việc bạn nên làm trong khi chờ đợi, chẳng hạn như thường xuyên có mặt tại văn phòng xin tị nạn khi đến lịch. Bạn có thể bị cấm túc nếu không trình diện theo yêu cầu. 

Hãy nói với chuyên viên xử lý hồ sơ những nhu cầu của bạn về mặt y tế, thuốc thang...

Bạn có thể bị tạm giam tại Trung tâm giam giữ người nhập cư.

Thẻ đăng ký Tị nạn (ARC - Asyslum Registration Card)

Bạn dùng thẻ này để:

- Cho người khác biết bạn là ai, và bạn đã nộp đơn xin tị nạn. 

- Cho người khác biết bạn có được phép làm việc hay không.

- Bạn có được những phúc lợi giáo dục và y tế nào.

Bạn phải mang thẻ này mỗi khi đến văn phòng xin tị nạn. Nếu bạn không nhận được thẻ ARC hoặc bị mất, hãy gọi điện vào số 0808 800 0630, từ thứ 2 đến thứ 6, từ 9h30 - 3h chiều. Bạn phải cung cấp cho họ số Home Office number hoặc số nhập cảnh Port Reference number. 

Bạn có thể bị tạm giam tại trung tâm giam giữ người nhập cư trong thời gian chờ nhận quyết định được ở lại hay bị trục xuất. Bạn cũng có thể bị giam giữ rồi trục xuất nếu một nước thứ 3 có trách nhiệm cho bạn tị nạn. Bạn có thể khiếu nại quyết định này. 

Bạn sẽ không bị tạm giam nếu bạn/các bạn là:

- Trẻ em hoặc người lớn tuổi

- Một gia đình có con cái

- Mang thai

- Thừa nhận mình là nạn nhân của bọn buôn người

-  Cung cấp được bằng chứng cho thấy bạn bị tra tấn, hành hạ

- Có vấn đề về sức khỏe tâm thần hoặc thể chất khiến bạn không thể kiểm soát hành vi, có thể gây họa cho những người khác trong trại tạm giam.

Phỏng vấn xin tị nạn

Hồ sơ của bạn thường bị từ chối nếu bạn không tới buổi phỏng vấn này. Những người phụ thuộc có thể phải trình diện. Trước khi tới buổi phỏng vấn, bạn có thể gửi một văn bản bằng tiếng Anh đến chuyên viên xử lý hồ sơ. Nội dung văn bản nhằm liệt kê ra những điều bạn muốn khẳng định để chuyên viên xử lý hồ sơ không hiểu lầm ý của bạn trong buổi phỏng vấn. Văn bản này phải đính kèm số Home Office reference number của bạn. 

Bạn có thể yêu cầu người phiên dịch. Thông tin bạn cung cấp là tuyệt mật và sẽ không bị tiết lộ cho chính quyền ở quê hương bạn. Hãy dùng buổi phỏng vấn để giải thích:

- Bạn bị bức hại ở quê nhà cụ thể là như thế nào.

- Tại sao lại e sợ quay về nước.

Có thể bạn sẽ bị hỏi những câu hơi khó, nhưng căn bản là bạn phải nói rõ chuyện gì đã xảy ra với bạn và gia đình. Khi đến, hãy mang giấy khai sinh, hộ chiếu và sổ khám bệnh (nếu có). Bạn có thể bị yêu cầu cung cấp thêm bằng chứng. 

Bạn sẽ nhận được một bản ghi chú những gì mà cả hai đã trao đổi trong buổi phỏng vấn. Nhớ đọc kĩ để không có sự hiểu nhầm nào xảy ra. 

Đại diện pháp lý

Bạn có thể đưa luật sư đến buổi phỏng vấn. Nếu không có đại diện pháp lý, bạn có thể yêu cầu được ghi âm buổi phỏng vấn. Nhưng hãy nêu yêu cầu này với chuyên viên xử lý hồ sơ trước khi diễn ra buổi phỏng vấn nhé. Bạn có thể vào đây để kiểm tra xem mình có thuộc diện được hỗ trợ thanh toán phí luật sư không nhé.

Nhận quyết định

Bạn thường nhận được quyết định trong vòng 6 tháng, hoặc lâu hơn nếu:

- Những bằng chứng bạn cung cấp cần được xác minh.

- Bạn phải trả lời thêm một số cuộc phỏng vấn.

- Hoàn cảnh của bạn cần được xem xét, chẳng hạn nếu bạn là tội phạm hoặc đang bị truy tố.

Được ở lại làm người tị nạn

Bạn và gia đình có thể được ở lại UK trong 5 năm nếu đậu hồ sơ. Trường hợp này được gọi là "leave to remain". Sau 5 năm, bạn có thể nộp đơn để định cư ở UK.

Được ở lại vì lý do nhân đạo

Nếu không đủ điều điện để làm người tị nạn, bạn vẫn có thể được ở lại vì lý do nhân đạo. Nghĩa là bạn phải ở lại UK vì sự an toàn tính mạng của bản thân. Bạn và gia đình có thể ở lại UK trong 5 năm. Trường hợp này được gọi là "leave to enter" hoặc "leave to remain". Sau 5 năm, bạn có thể nộp đơn xin định cư ở UK.

Được ở lại vì lí do khác

Tùy tình hình hồ sơ mà bạn sẽ được phép ở trong bao lâu. Khi khoảng thời gian này kết thúc, bạn có thể nộp đơn gia hạn hoặc nộp đơn xin định cư ở Anh.

Không được phép ở lại

Bạn sẽ bị trục xuất nếu chuyên viên xử lý hồ sơ quyết định bạn chẳng có lý do gì để ở lại UK. Bạn có thể khiếu nại quyết định này. Nếu hết thời gian cho phép mà bạn vẫn không khiếu nại, bạn sẽ buộc phải rời khỏi UK. 

Bạn có thể tự mình rời khỏi UK (hãy yêu cầu được hỗ trợ chi phí về nước), hoặc bị cưỡng chế giam giữ và trục xuất. 

Xem bài trước: Điều kiện nộp đơn xin tị nạn

Viethome (theo UKBA)

"Khi nước tràn vào thuyền, mọi người đều la hét, trẻ em khóc. Tôi thấy tử thần đang tới và tất cả sắp chết đuối", một người di cư Iraq kể lại chuyến vượt biển nguy hiểm.

Nhiều gia đình phải rời Iraq để tới châu Âu vì cuộc chiến sắc tộc tại quê hương. (Ảnh minh họa)

Ibthal Aljryan, 26 tuổi, cùng chồng Haydar Bakli, 33 tuổi, và hai con gái là Omayma, 5 tuổi, và Amna, 3 tuổi, vượt biên từ Thổ Nhĩ Kỳ tới đảo Kos của Hy Lạp. Họ là công dân của thủ đô Baghdad, Iraq nhưng phải chạy khỏi đất nước vì bạo lực sắc tộc giữa người Shiite và Sunni đang ngày càng tồi tệ, theo Daily Mail.

Sau khi tới thành phố Bodrum của Thổ Nhĩ Kỳ, gia đình Aljryan gặp một nhóm buôn lậu. Những người đó nói rằng họ có thể đưa gia đình cô tới Hy Lạp. Aljryan và Bakli đồng ý. Họ đưa gia đình Aljryan tới một ngôi nhà. Nhiều người khác cũng chờ ở đó để lên thuyền tới Hy Lạp.

Vào một đêm, những kẻ vận chuyển thông báo chuyến hành trình vượt biên sắp bắt đầu. Gia đình Aljryan cùng những người cùng cảnh ngộ khời hành lúc 4h. Họ phải trốn trong thùng sau của xe tải. Nó hoàn toàn đóng kín. Dù phải ngồi trong đó khoảng 30 phút nhưng họ cảm giác quãng thời gian ấy kéo dài nhiều giờ.

Sau khi xuống xe tải, những kẻ dẫn đường yêu cầu nhóm di cư mặc áo phao và nói họ phải lội qua những con sóng để tới thuyền. "Tôi và chồng đều lo cho các con. Đó là một xuồng cao su có chiều dài khoảng 8 m và chiều rộng 2 m. Tổng cộng 48 người lên tàu", Aljryan nói.

Theo người phụ nữ, đây là lần thứ hai gia đình cô tìm cách vượt biên để tới châu Âu. Họ dự tính tới Italy trên một thuyền từ Thổ Nhĩ Kỳ khoảng một tuần trước. Nhưng kế hoạch bất thành. Sau khi nhóm người di cư trả tiền cho những kẻ dẫn đường, chúng đưa họ lên một thuyền lớn. Họ lênh đênh trên biển trong 28 tiếng.

"Hai con gái của tôi đều rất sợ hãi. Chúng đổ bệnh và khóc. Cảnh tượng bên trong thuyền rất khủng khiếp. Nó chật chội, bẩn và có nhiều người ốm. Chúng tôi không có nước và nhà vệ sinh", Aljryan nhớ lại.

Bất chấp nguy hiểm, hàng trăm người chen chúc trên một chiếc xuồng vượt biển Địa Trung Hải để tới châu Âu. Ảnh: Reuters

Trong cuộc hành trình, nhóm tị nạn gặp cảnh sát biển Thổ Nhĩ Kỳ và họ yêu cầu thuyền quay lại điểm xuất phát. Mọi người đều cảm thấy suy sụp bởi họ đã trả khoảng 1.000 USD mỗi người cho chuyến đi. Tuy nhiên, ở Thổ Nhĩ Kỳ, tên buôn người nói rằng trong trường hợp gặp lực lượng bảo vệ bờ biển, anh ta sẽ đưa họ lên một thuyền khác và mọi người không phải trả thêm tiền.

Nhóm di cư lên thuyền khác, nhưng chỉ một lúc sau, động cơ hỏng. Họ lênh đênh trên biển trong hai tiếng. "Khi nước biển tràn vào thuyền, mọi người đều hét lên còn trẻ em bật khóc. Nhiều người chỉ biết cầu nguyện. Cảnh tượng thật tồi tệ. Tôi thấy tử thần đang tới gần và mọi người sắp chết đuối. Chúng tôi cảm thấy rất sợ hãi", Aljryan kể.

Đột nhiên nhóm người di cư trông thấy tàu của lực lượng bảo vệ bờ biển. Các nhân viên trên tàu thấy họ và sơ tán mọi người lên tàu. "Lực lượng trên tàu nói chuyện với chúng tôi bằng tiếng Anh và yêu cầu mọi người ngồi yên tại chỗ, không đứng lên đề phòng thuyền lật. Họ đưa trẻ em và phụ nữ lên tàu trước. Những người đó rất tốt và mọi người đều vui mừng vì được cứu, dù một số người vẫn còn lo lắng", người phụ nữ Iraq nói.

Khi nhóm người đặt chân tới Hy Lạp, cảnh sát dẫn họ tới trại. Đó vốn là một khách sạn bỏ hoang. Nó dơ bẩn với những nệm ố vàng và hoàn toàn không hợp vệ sinh. "Chúng tôi thấy rất nhiều thanh niên đi xung quanh trại. Họ tới từ các nước như Afghanistan, Pakistan. Đây rõ ràng không phải là một nơi an toàn cho các con gái tôi. Chồng tôi quyết không thể ở lại đó nên tôi đã thuê một căn phòng. Chúng tôi có khoảng 100 Euro để thuê nó trong vài đêm", Aljryan nói.

Hộ chiếu của cả 4 người hiện ở đồn cảnh sát tại đảo Kos. Gia đình Aljryan đang chờ để lấy giấy tờ và hy vọng sớm rời khỏi trại để tới Athens. Tuy nhiên, gia đình Aljryan không biết phải đi đâu sau đó bởi họ cảm thấy hoang mang. "Tôi muốn tới nơi mà các con tôi có một cuộc sống tốt đẹp. Nơi ấy phải có bệnh viện, trường học - nơi mà chúng có tương lai. Cuộc sống của tôi và chồng đã quá khổ nên chỉ muốn các con có tương lai tươi sáng. Tôi có hai người cô đang sống tại Anh hoặc có lẽ là Đức. Tôi không biết chính xác tung tích của họ", Aljryan tâm sự.

Viethome (theo Zing)

Đây là những thông tin chính thức được lấy từ trang của Bộ Nội Vụ UKBA. Bạn có thể vào website https://www.gov.uk/claim-asylum để tìm hiểu thêm. 

Khi nào cần nộp đơn xin tị nạn?

- Bạn phải nộp đơn xin tị nạn (apply for asylum) nếu bạn muốn sống ở Anh với tư cách là người tị nạn (refugee). - Điều kiện để được nộp đơn là bạn phải rời khỏi quê hương và không thể quay trở lại vì sợ bị bức hại.

- Bạn nên nộp đơn ngay khi đặt chân đến UK, hoặc ngay khi cảm thấy việc trở về của mình là không an toàn. Nhiều khả năng bạn sẽ bị từ chối nếu bạn để lâu mới chịu nộp đơn.

- Sau khi nộp đơn, bạn sẽ được gặp một nhân viên di trú để kiểm tra hồ sơ, và sau đó sẽ là một cuộc phỏng vấn xin tị nạn. Trong vòng 6 tháng (hoặc hơn), bạn sẽ được thông báo kết quả.

- Bạn có thể bị tù 2 năm hoặc bị trục xuất nếu cung cấp thông tin giả.

- Trong khoảng thời gian này, bạn sẽ không được làm việc và định kì phải báo cáo với nhân viên sở di trú. Nếu tình hình của bạn có gì thay đổi thì cũng phải báo với họ. 

- Nếu đang ở tuổi vị thành niên, bạn vẫn có thể nộp đơn với tư cách cá nhân không cần người bảo hộ.  

Điều kiện để được cấp quyền tị nạn

Để được trở thành refugee và sống ở Anh, bạn phải ở trong tình trạng không thể trở về và sống an toàn ở bất cứ nơi nào trên quê hương, vì sợ bị bức hại. Nguyên nhân bức hại có thể vì lí do phân biệt chủng tộc, tôn giáo, quốc tịch, quan điểm chính trị hoặc bất cứ lí do gì về xã hội, văn hóa, chính trị... khiến cuộc sống của bạn trở nên rủi ro. Chẳng hạn như giới tính hay xu hướng tính dục. Bạn cũng không nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền.  

Đơn của bạn có thể bị bác, nếu bạn đến từ một quốc gia trong khối EU, hoặc bạn có mối liên kết với một quốc gia khác mà bạn có thể nộp đơn xin tị nạn, chẳng hạn bạn đã xin tị nạn ở một nước EU trước khi đến Anh.  

Trong đơn, bạn có thể kèm theo vợ/chồng và con cái dưới 18 tuổi nếu họ cũng ở Anh với bạn. Vợ con bạn cũng có thể nộp đơn riêng, trong trường hợp này họ sẽ không được xem là người phụ thuộc.  

Những giấy tờ cần chứng minh

Bạn cần trình giấy tờ của bản thân và người phụ thuộc trong bộ hồ sơ xin tị nạn. Giấy tờ bao gồm:

- Hộ chiếu và các loại giấy thông hành khác (nếu có)

- Lý lịch tư pháp (Văn bản xác nhận không phải là người phạm tội hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự)

- Giấy chứng minh nhân dân, giấy khai sinh, giấy kết hôn, thẻ sinh viên...

- Bất kì giấy tờ nào khác mà bạn có

Giấy tờ chứng minh địa chỉ của bạn ở UK: Nếu bạn đang ở UK, bạn và người phụ thuộc phải có giấy tờ chứng minh địa chỉ của mình. Bạn sẽ cần nhiều loại giấy tờ khác nhau, tùy thuộc vào việc bạn có chỗ ở riêng hay ở chung với người khác. 

- Nếu bạn có nơi ăn chốn ở riêng, giấy tờ cần chứng minh là: sao kê tài khoản ngân hàng, sổ trợ cấp nhà ở, thông báo thuế council, hợp đồng thuê nhà, hóa đơn tiền điện, ga...

- Nếu bạn ở chung với người khác, giấy tờ cần cung cấp là: một lá thư của người đó xác nhận bạn được quyền ở trong nhà (thư mới viết dưới 3 tháng); giấy tờ có hiển thị tên và địa chỉ người đó (thông báo thuế council, hợp đồng thuê nhà hoặc hóa đơn điện, ga...)

Bài tiếp: Những trường hợp đơn xin tị nạn của bạn bị từ chối