Tháng Hai vừa qua, nam diễn viên Chet Hanks – ngôi sao của series Running Point và cũng nổi tiếng vì là con trai của Tom Hanks và Rita Wilson – đã gặp rắc rối bất ngờ khi bị từ chối lên chuyến bay về Mỹ dù là công dân Hoa Kỳ.
Là người mang hai quốc tịch, Hanks cho rằng việc di chuyển ra vào Mỹ sẽ diễn ra suôn sẻ. Tuy nhiên, tại sân bay anh bị yêu cầu xuất trình thẻ xanh (Green Card). Vụ việc đã làm lộ ra một vấn đề pháp lý quan trọng đối với những người có hai quốc tịch: nếu không mang theo hộ chiếu Mỹ hợp lệ, họ có thể bị chặn lại và không được phép lên chuyến bay về Hoa Kỳ.
Hộ chiếu Mỹ là điều kiện bắt buộc
Dù chưa có con số chính xác, một khảo sát của YouGov cho thấy khoảng 6% người Mỹ tự nhận mình có hai quốc tịch. Nếu tỷ lệ này phản ánh toàn bộ dân số, có thể có tới khoảng 20 triệu người Mỹ đang sở hữu thêm quốc tịch của một quốc gia khác.
Hai quốc tịch khá phổ biến trong giới giàu có và nổi tiếng. Ví dụ, tài tử George Clooney gần đây đã tìm cách xin quốc tịch Pháp cho cả gia đình. Đối với nhiều người giàu, việc có thêm quốc tịch thứ hai giúp họ quản lý tài sản, đầu tư thuận lợi hơn hoặc như một “bảo hiểm” trước những bất ổn chính trị.
Công ty tư vấn quốc tịch Henley & Partners cho biết người Mỹ hiện chiếm tỷ lệ khách hàng lớn nhất của họ, dù công ty phục vụ khách hàng từ hơn 90 quốc gia. Điều này cho thấy xu hướng xin thêm quốc tịch thứ hai trong giới người Mỹ ngày càng gia tăng.
Tuy nhiên, tất cả công dân Mỹ – kể cả người có hai quốc tịch – đều phải tuân thủ một quy định rất rõ ràng: phải dùng hộ chiếu Mỹ khi nhập cảnh hoặc rời khỏi Hoa Kỳ. Đây chính là lý do khiến Chet Hanks gặp rắc rối. Anh chỉ mang theo hộ chiếu Hy Lạp nên bị từ chối lên máy bay về Mỹ.
Theo U.S. Department of State, quy định này đã tồn tại từ lâu:
“Công dân Mỹ phải nhập cảnh và rời khỏi Hoa Kỳ bằng hộ chiếu Mỹ. Theo luật, bạn không được nhập cảnh bằng hộ chiếu nước ngoài.”
Ngoài ra, công dân Mỹ cũng không thể xin visa Mỹ, vì theo luật họ đã là công dân. Điều đó có nghĩa là không có cách “lách luật” nếu thiếu hộ chiếu Mỹ.
Tranh luận về tương lai của hai quốc tịch
Một dự luật gây tranh cãi mang tên Exclusive Citizenship Act of 2025 được trình lên Quốc hội vào cuối năm 2025. Nếu được thông qua, luật này sẽ buộc công dân Mỹ có hai quốc tịch phải chọn một quốc tịch duy nhất trong vòng một năm.
Theo khảo sát của YouGov, chỉ 31% người Mỹ ủng hộ dự luật. Khoảng 45% cho rằng người Mỹ không nên bị buộc từ bỏ quốc tịch thứ hai, trong khi 24% vẫn chưa có ý kiến.
Nếu luật được thông qua, tình trạng hai quốc tịch tại Mỹ có thể chấm dứt, và những rắc rối như trường hợp của Chet Hanks sẽ không còn xảy ra.
Cách du lịch an toàn nếu có hai quốc tịch
Đối với người có hai quốc tịch, cách an toàn nhất khi đi lại là luôn mang theo cả hai hộ chiếu và đảm bảo chúng còn hiệu lực. Một số lời khuyên quan trọng gồm:
- Kiểm tra ngày hết hạn của hộ chiếu Mỹ trước khi rời Mỹ
- Lên kế hoạch chuyến đi để hộ chiếu luôn còn hiệu lực
- Luôn giữ hộ chiếu Mỹ bên mình khi di chuyển
Nếu bị mất hộ chiếu Mỹ ở nước ngoài, bạn phải đến đại sứ quán hoặc lãnh sự quán Mỹ gần nhất để xin cấp lại, thậm chí có thể được cấp hộ chiếu khẩn cấp.
Hai quốc tịch mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đi kèm những quy định nghiêm ngặt. Và với công dân Mỹ, quy tắc quan trọng nhất vẫn rất đơn giản: muốn ra hoặc vào Hoa Kỳ, bạn bắt buộc phải có hộ chiếu Mỹ hợp lệ.
Tác giả: Henry Quang Vu