Giữa cuộc đua mở đường bay siêu dài, ngành hàng không vẫn tồn tại những chuyến bay chỉ kéo dài vài chục giây, giữ vai trò kết nối quan trọng với các cộng đồng biệt lập.
Chuyến bay ngắn nhất thế giới chỉ kéo dài chưa đến 2 phút. Ảnh: Loganair.
Trong bối cảnh các hãng hàng không lớn chạy đua mở đường bay siêu dài (ultra-long-haul) với những hành trình xuyên lục địa kéo dài hơn 18 giờ, ở một thái cực khác, thế giới hàng không vẫn tồn tại những chuyến bay “siêu ngắn” chỉ kéo dài vài chục giây đến vài phút.
Đây không đơn thuần là những nỗ lực lập kỷ lục mà theo các chuyên gia vận tải, nó là những mắt xích sống còn trong việc kết nối các cộng đồng biệt lập, đảm bảo quyền tiếp cận y tế, giáo dục và bưu chính.
Chuyến bay 90 giây
Theo Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới, đường bay nối hai hòn đảo Westray và Papa Westray thuộc quần đảo Orkney (Scotland) hiện nắm giữ kỷ lục là chuyến bay thương mại theo lịch trình ngắn nhất thế giới.
Với khoảng cách chỉ 2,7 km, ngắn hơn cả chiều dài đường băng của nhiều sân bay quốc tế như London Heathrow. Hành trình này thường mất khoảng 90 giây từ lúc cất cánh đến khi hạ cánh. Trong điều kiện gió thuận lợi, kỷ lục thực tế từng được ghi nhận là 53 giây.
Hãng hàng không Loganair đã khai thác tuyến bay này từ năm 1967 bằng dòng máy bay Britten-Norman BN-2 Islander. Với sức chứa tối đa 8 hành khách và một phi công, máy bay hiếm khi đạt đến độ cao hành trình thông thường. Hành khách thậm chí chưa kịp thắt xong dây an toàn thì bánh xe đã chạm đất trở lại.
Với hơn 70 cư dân trên đảo Papa Westray, chuyến bay này là giải pháp thay thế cho hành trình phà kéo dài 25 phút qua vùng biển thường xuyên có sóng lớn.
Du khách muốn trải nghiệm hành trình thương mại ngắn nhất thế giới này cần chi trả khoảng 17-45 bảng Anh cho mỗi lượt bay, tương đương 500.000 đến gần 1,5 triệu đồng, tùy thời điểm và mùa cao điểm.
73 giây xuyên rừng rậm
Nếu Scotland nắm giữ kỷ lục về thời gian bay theo lịch trình, vùng cao nguyên Papua (Indonesia) lại sở hữu một trong những chuyến bay thương mại ngắn nhất thế giới về khoảng cách thực tế, nối hai làng Kegata và Apowo.
Theo CNN, khoảng cách giữa hai điểm chỉ 1,3 hải lý (khoảng 2,4 km), đủ để người dân hai làng nhìn thấy nhau bằng mắt thường. Tuy nhiên, giữa họ là thung lũng rừng rậm sâu cùng các sườn núi dốc đứng. Việc đi bộ xuyên rừng vừa mất thời gian, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong bối cảnh đó, chuyến bay dài 73 giây bằng máy bay Pilatus Porter PC-6 trở thành lựa chọn gần như duy nhất.
Đường băng tại khu vực này chỉ dài khoảng 350-400 m, nằm trên sườn núi và không có không gian để máy bay quay đầu. Phi công buộc phải thực hiện thao tác hạ cánh với độ chính xác gần như tuyệt đối trên địa hình hiểm trở.
Chuyến bay ngắn nhất thế giới là chuyến bay nối liền hai hòn đảo Westray và Papa Westray thuộc quần đảo Orkney, Scotland. Ảnh: FlyLoganair
Những hành trình quốc tế "vừa cất cánh đã hạ"
Không chỉ tồn tại trong phạm vi nội địa, nhiều đường bay quốc tế siêu ngắn vẫn được duy trì nhằm kết nối các quốc gia láng giềng bị chia cắt bởi địa hình. Dữ liệu từ Official Airline Guide (OAG) cho thấy tuyến Brazzaville và Kinshasa, được xem là đường bay quốc tế ngắn nhất thế giới khi nối hai thủ đô chỉ cách nhau bởi sông Congo. Với khoảng cách đường chim bay chỉ dài 24 km.
Dù quãng đường ngắn, các hãng như ASKY Airlines hay Ethiopian Airlines vẫn khai thác bằng Boeing 737-800, thời gian bay thực tế khoảng 15 phút, song lịch trình hiển thị tới 50 phút do quy trình đặt taxi và thủ tục mặt đất.
Tương tự, tuyến kết nối đảo quốc tự trị St. Maarten của Hà Lan và lãnh thổ hải ngoại Anguilla của Anh chỉ dài 19 km, hoàn thành trong khoảng 10 phút. Đây được xem là lựa chọn nhanh chóng và tiện lợi, thay thế cho chuyến phà 25 phút giữa hai điểm đến du lịch nổi tiếng vùng Caribbean.
Tại sao những chuyến bay này tồn tại?
Nhiều người đặt câu hỏi vì sao không xây dựng cầu hoặc đường bộ để thay thế cho các chuyến bay tốn kém. Câu trả lời nằm ở yếu tố địa lý và bài toán kinh tế hạ tầng.
Tại các khu vực như Orkney (Scotland) hay nhiều đảo ở Hy Lạp, Caribbean, chi phí xây dựng cầu vượt biển có thể lên tới hàng trăm triệu USD, vượt xa khả năng chi trả của những cộng đồng dân cư nhỏ.
Trong bối cảnh đó, hàng không chặng ngắn được xem là Nghĩa vụ Dịch vụ Công (Public Service Obligation), thường nhận trợ cấp từ chính phủ nhằm bảo đảm người dân vùng xa tiếp cận y tế, giáo dục và bưu chính.
Ở các khu vực như Papua hay Borneo, địa hình rừng rậm và núi cao khiến việc mở đường bộ trở nên đặc biệt khó khăn. Các dòng máy bay cánh quạt như ATR-72, Twin Otter với khả năng cất hạ cánh đường băng ngắn (STOL) trở thành phương tiện vận tải gần như duy nhất có thể vận hành hiệu quả.
Dù thường bị chỉ trích vì lượng phát thải trên mỗi km cao hơn so với chuyến bay dài, các tuyến bay siêu ngắn lại được xem là môi trường thử nghiệm lý tưởng cho công nghệ hàng không điện.
Loganair (Scotland) đã bắt đầu nghiên cứu đưa máy bay điện vào khai thác các tuyến đảo từ năm 2030. Với chi phí vận hành thấp hơn khoảng 30% và gần như không phát thải carbon, dòng máy bay này hứa hẹn giúp các chuyến bay "chớp nhoáng" trở nên bền vững hơn.
Theo ZNews