Hôm nay mình được chia sẻ một clip rất đáng suy ngẫm: một bạn ở Đức năm nào cũng khám sức khỏe định kỳ, mọi chỉ số đều đẹp. Nhưng đợt rồi về Việt Nam, vào viện lớn khám thì bác sĩ phát hiện ngay khối u 5 - 6 mm. Sốc quá, bạn quay lại Đức mang kết quả ra nhờ bác sĩ cũ kiểm tra để mổ... thì bác sĩ siêu âm mãi vẫn không tìm ra! Cuối cùng phải nhờ đến một chuyên gia ở tuyến cao hơn mới dò trúng vị trí khối u.
Nhiều người sẽ vội so sánh y tế nước này nước kia, nhưng dưới góc độ khoa học, câu chuyện này lột tả 2 sự thật tàn khốc về ung thư mà ai cũng nên biết:
1. Sự thật về tốc độ phát triển điên cuồng của tế bào ung thư
Ung thư không tự nhiên to đùng ra sau 1 đêm. Để lớn từ 1 tế bào đột biến lên kích thước 0,1 - 1 mm, nó âm thầm mất nhiều năm, thậm chí cả thập kỷ. Ở kích thước tí hon này, gần như MỌI loại máy móc siêu âm, X-quang thông thường ở các phòng khám hay bệnh viện đều bị "mù", không thể soi ra được.
Nhưng cơn ác mộng nằm ở giai đoạn sau: Tế bào ung thư phát triển theo cấp số nhân (nhân đôi) - 1 thành 2, 2 thành 4, 4 thành 8… Điều này tạo ra một đường cong tăng trưởng vượt bậc, khi càng nhiều tế bào, tốc độ gia tăng về kích thước càng nhanh. Một khi đã chạm mốc 1 mm, nó bắt đầu chạy nước rút. Tùy thuộc vào loại ung thư và cơ quan, từ 1 mm nó có thể vọt lên 5 - 6 mm chỉ trong vòng 30 - 60 ngày!
Đó là lý do lúc bạn đi khám ở Đức 2 - 3 tháng trước nó đang tàng hình, nhưng lúc về VN nó đã đủ to để bị tóm gọn.
2. Khám Ở ĐÂU cũng quan trọng ngang với việc KHÁM BAO LÂU MỘT LẦN
Câu chuyện trên chứng minh một thực tế, dù ở Đức hay Việt Nam, khám ở phòng mạch đa khoa thông thường (Hausarzt / viện tuyến tỉnh) hoàn toàn KHÁC XA với việc bạn khám ở bệnh viện chuyên khoa tuyến đầu (Tumorzentrum ở Đức hay viện K, Chợ Rẫy, Ung bướu ở VN).
Máy móc có thể giống nhau, nhưng con mắt và kinh nghiệm đọc hình ảnh của một bác sĩ chuyên dò tìm ung thư sẽ phát hiện ra những điểm gờ bất thường chỉ vài mm mà bác sĩ đa khoa dễ dàng lướt qua.
Trong khi siêu âm thường bị giới hạn ở ngưỡng 3 - 5 mm, thì CT hay MRI dù có thể soi chiếu những khối u nhỏ chỉ 2 - 3 mm nhưng vẫn đòi hỏi phải chọn đúng lát cắt, đúng giao thức và cần một chuyên gia dày dạn kinh nghiệm để không bỏ lỡ những dấu hiệu quan trọng, kinh nghiệm đọc hình ảnh khối u nhỏ của bác sĩ chuyên sâu sẽ tạo ra sự khác biệt.
Bài học rút ra qua câu chuyện này thế nào?
Bác sĩ bảo "không thấy gì" không có nghĩa là cơ thể bạn "không có gì", có thể nó đang ở giai đoạn mà máy móc chưa thể với tới, đặc biệt ở giai đoạn dưới 1 mm. Đó không phải thất bại của y học, mà là giới hạn vật lý của chẩn đoán hình ảnh hiện tại.
Hiện nay phát hiện ung thư sớm không nhất thiết phải trông chờ vào việc nhìn thấy khối u. Các khối u liên tục rò rỉ thông tin. Khi tế bào ung thư phân chia và chết đi, chúng để lại dấu vết trong máu: những mảnh DNA đột biến, protein bất thường, hay thậm chí cả tế bào ung thư lưu hành tự do trong mạch máu.
Khoa học gọi đây là ctDNA (circulating tumor DNA) hay CTC (Circulating Tumor Cells) và ngày nay chúng ta đã có thể phát hiện chúng chỉ bằng một ống máu. Tất nhiên các phương pháp này đòi hỏi những trung tâm chuyên sâu hơn và mắc tiền.
Nếu cơ thể có dấu hiệu lạ kéo dài, hoặc gia đình có tiền sử mắc bệnh, hãy chủ động vượt tuyến! Đừng tiếc tiền hay thời gian, hãy tìm đến thẳng các bệnh viện, trung tâm chuyên sâu về ung bướu để được tầm soát bằng những phác đồ chuẩn nhất.
Trao đổi rõ với bác sĩ về cụ thể cơ quan cần tầm soát và yêu cầu giao thức phù hợp: siêu âm, CT, MRI, nội soi, xét nghiệm máu chỉ điểm ung thư hay liquid biopsy.
Đừng giao phó 100% sinh mệnh cho những tờ giấy khám sức khỏe tổng quát cơ bản. Lắng nghe cơ thể và chọn đúng nơi để trao niềm tin nhé mọi người!
Chúc mọi người sống khoẻ và không gặp ác nhân ung thư trong cuộc sống.
Nguồn: Bác sĩ Hoàng Xuân Chiến
