Vụ án Bành Vũ – một trong những vụ việc gây tranh cãi nhất về đạo đức xã hội tại Trung Quốc, cụ thể:
"Vụ án "Giúp hay không giúp" của Bành Vũ vốn nổi tiếng khắp cả nước thực chất cũng là một cú lừa dư luận khổng lồ. Có những người thậm chí không biết đến vụ án này, cũng chẳng biết Bành Vũ là ai, nhưng từ lâu đã bị lừa dối bởi những luồng dư luận mà nó tạo ra.
Tình tiết cơ bản: Năm 2006, Bành Vũ (26 tuổi) va chạm làm ngã bà cụ Từ Thọ Lan (64 tuổi). Bành Vũ đỡ bà cụ dậy, đưa đến bệnh viện và thanh toán trước 200 tệ viện phí. Chấn thương của bà cụ rất nghiêm trọng, 200 tệ không thấm tháp vào đâu. Sau đó, bà Từ và Bành Vũ thương lượng bồi thường nhưng không thống nhất được ý kiến, bà Từ đã kiện Bành Vũ ra tòa đòi bồi thường hơn 130.000 tệ.
Trong quá trình xét xử sơ thẩm, Bành Vũ đã chủ động liên hệ với một nam quản trị viên (admin) của một trang web nổi tiếng, nói rằng mình làm việc tốt nhưng lại bị vu khống, hy vọng truyền thông sẽ chú ý. Quản trị viên này ngay lập tức sử dụng góc nhìn của Bành Vũ để thông báo sự việc cho hàng chục phóng viên báo đài và trang web mà mình quen biết. Ngay tức khắc, những bài báo với tiêu đề "Bà già ăn vạ chàng trai" tràn ngập khắp cả nước.
17 năm trước, truyền thông đã ngó lơ sự thật, nghiêng hẳn về phía Bành Vũ, dấy lên làn sóng thảo luận "Giúp hay không giúp" trên toàn quốc. Hình tượng "Chàng trai tốt bụng" và "Bà già ác độc" cùng với câu trả lời mặc định "Thấy người cần giúp thì đừng giúp" đã hằn sâu vào tâm trí mọi người. Đã 17 năm trôi qua, tầm ảnh hưởng tiêu cực mà vụ án này gây ra cho xã hội vẫn còn tồn tại đến tận ngày nay.
Thực tế của vụ án là: Bành Vũ thực sự đã va chạm với bà cụ. Bí thư Ủy ban Chính pháp Nam Kinh và tài khoản Weibo chính thức của Tòa án Nhân dân Tối cao sau đó đều đã xác nhận sự thật này, nhưng cường độ và phạm vi lan truyền rõ ràng không thể bằng luồng dư luận mà Bành Vũ đã tạo ra trước đó.
Năm đó, thẩm phán sơ thẩm cũng cho rằng Bành Vũ đã đâ/m vào bà cụ. Trong lúc tranh luận riêng với thẩm phán về vụ án, thẩm phán có nói một câu: "Nếu không phải anh đâm trúng thì tại sao anh lại đỡ?" - Bành Vũ đã cắt bỏ toàn bộ ngữ cảnh trước sau cũng như các diễn đạt khác của thẩm phán, chỉ lôi duy nhất câu nói này ra để phóng đại và truyền bá rộng rãi.
Dựa trên thông tin công bố chính thức sau này và sự thừa nhận cuối cùng của chính Bành Vũ, có thể khẳng định chắc chắn rằng: Lúc đó Bành Vũ thực sự đã va chạm với bà cụ Từ Thọ Lan, anh ta không hề bị oan. Sự thật này đến nay nhiều người vẫn không hề hay biết. Công chúng đều tưởng rằng anh ta và bà cụ không hề có tiếp xúc, bà cụ tự ngã rồi "ăn vạ" tiền của "người đàn ông hiền lành" Bành Vũ.
Trong số những người đứng xem, dù biết sau này Bành Vũ đã thừa nhận đâm người, vẫn có nhiều người không tin. Họ kiên định cho rằng Bành Vũ bị ép buộc mới phải thừa nhận.
Thực tế không ai ép buộc Bành Vũ cả, ngược lại chính bà cụ mới là người bị dư luận ép buộc đến mức phải ký vào bản thỏa thuận hòa giải. Tại phiên sơ thẩm, bà cụ đòi bồi thường hơn 130.000 tệ. Thẩm phán cân nhắc giữa áp lực dư luận và sự thật khách quan, phán quyết Bành Vũ bồi thường hơn 40.000 tệ. Bành Vũ không phục, kháng cáo, đồng thời đẩy mạnh tạo sóng dư luận.
Cuối cùng bà cụ đồng ý hòa giải, Bành Vũ chỉ phải bồi thường 10.000 tệ là xong chuyện. Trong thỏa thuận hòa giải còn thêm điều khoản bảo mật, quy định hai bên không được nhắc lại chuyện này với truyền thông, cũng không được công khai toàn bộ sự việc.
Nhìn qua thì điều khoản này ràng buộc cả hai bên, có vẻ công bằng, nhưng lúc này cán cân dư luận đã nghiêng hẳn về phía Bành Vũ. Việc quy định cả hai không được lên tiếng thực chất là phía bà cụ phải chịu thiệt thòi vì không thể giải oan cho mình.
"Người đàn ông hiền lành" trong cách kể chuyện truyền thống là một hình tượng bị lý tưởng hóa cao độ - ít nói, an phận thủ thường, vụng về trong diễn đạt nhưng nội tâm lương thiện. Khi một người đàn ông được dán nhãn "hiền lành" tuyên bố mình bị "oan ức", xã hội sẽ theo quán tính mà dành cho họ điểm số cảm thông.
Không chỉ có Bành Vũ, viết đến đây, trong đầu tôi hiện ra rất nhiều "người đàn ông hiền lành" nhưng thực chất chẳng hiền lành chút nào.
Vụ án này là nguồn gốc của câu nói cực nổi tiếng tại Trung Quốc: "Nếu không phải do anh làm ngã, tại sao anh lại đỡ?". Nó đã khiến niềm tin giữa người với người ở Trung Quốc sụt giảm nghiêm trọng, dẫn đến việc nhiều người thấy người già bị ngã trên đường nhưng không dám lại gần giúp đỡ vì sợ bị "ăn vạ" như trường hợp truyền thông từng thêu dệt về Bành Vũ.
Ảnh minh họa
Nguồn: CBIZ: Chuồng gà drama 2.0