Tin đồn về lệnh cấm điều hòa giữa ngày hè lên đến 40°C vì mục tiêu Net Zero tại Anh đã gây xôn xao dư luận, nhưng sự thực là không có lệnh cấm toàn quốc, chỉ một số cư dân London bị yêu cầu tháo bỏ thiết bị theo quy định địa phương.
Trái với tin đồn, người phát ngôn chính phủ Anh đã khẳng định rõ ràng: "Điều hòa không khí không bị cấm. Chúng có thể được lắp đặt ở cả nhà cũ và nhà mới. Chúng tôi mong đợi các hội đồng địa phương áp dụng một cách tiếp cận hợp lý đối với các quy định này, vốn nhằm quản lý lợi ích của cộng đồng và môi trường”.
Trên thực tế, nhu cầu làm mát đang bùng nổ. Số hộ gia đình Anh sở hữu điều hòa đã tăng gấp đôi trong 3 năm, từ 2 triệu lên 4 triệu hộ. Nguyên nhân được cho là do xu hướng làm việc tại nhà và nhiệt độ mùa hè ngày càng khắc nghiệt, theo The Guardian.
Nguồn cơn của câu chuyện đến từ các quy định về xây dựng trong Quy định Xây dựng (Building Regulations) tại Anh, được áp dụng cho các ngôi nhà ở mới.
Quy định này yêu cầu các nhà phát triển nhà ở phải chứng minh rằng họ đã thử các phương án làm mát tự nhiên trước khi lắp đặt điều hòa. Tức là điều hòa không bị cấm, nhưng bị đẩy xuống vị trí phương án cuối cùng trong quy trình thiết kế nhà ở mới.
Không có lệnh cấm điều hòa ở Anh, mà chỉ là quy định ưu tiên làm mát thụ động cho nhà mới và thúc đẩy chuyển đổi sang máy bơm nhiệt thân thiện với môi trường. Ảnh: The Guardian
Hệ thống phân cấp làm mát ưu tiên các giải pháp thụ động theo thứ tự: kiểm soát nhiệt nội sinh; ngăn nhiệt xâm nhập từ ngoài qua che nắng, hướng nhà và cửa kính; điều hòa nhiệt trong nhà bằng khối nhiệt và trần cao; tăng cường thông gió tự nhiên (mở cửa sổ) hoặc cơ khí hỗ trợ.
Hệ thống làm mát chủ động (Active cooling, tức điều hòa) chỉ được sử dụng như là phương án cuối cùng.
Mục đích là để giảm sự phụ thuộc vào năng lượng và cắt giảm khí thải carbon, trong bối cảnh các ngôi nhà được cách nhiệt rất tốt, dễ bị quá nhiệt vào mùa hè.
Quy định địa phương và làn sóng tranh luận
Các vụ việc “yêu cầu tháo dỡ điều hòa” xảy ra ở một số quận tại London, nơi áp dụng "hệ thống phân cấp làm mát" trong Kế hoạch London (London Plan) của Thị trưởng Sadiq Khan.
Quy định này coi điều hòa là giải pháp cuối cùng, sau khi đã xem xét các biện pháp thụ động như che nắng, thông gió tự nhiên. Theo đó, điều hòa "không được khuyến khích" vì tiêu thụ nhiều năng lượng và làm trầm trọng thêm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.
Một trường hợp điển hình được báo chí đưa tin là một cư dân ở khu phố Camden bị Hội đồng địa phương yêu cầu tháo dỡ thiết bị làm mát và khuyên nên mở cửa sổ và cửa ban công để thông gió tự nhiên.
Tuy nhiên, sự việc trên đã trở nên căng thẳng. Các chính trị gia thuộc Đảng Bảo thủ đã chỉ trích mạnh mẽ các quy định này, gọi chúng là sự "điên rồ" và hình thành một lệnh cấm trên thực tế.
Họ cho rằng các quy định này lỗi thời, khiến nước Anh "tụt hậu" và khiến người dân, đặc biệt là người già và trẻ em, phải chịu đựng những đợt nắng nóng ngày càng khắc nghiệt.
Ngược lại, các quan chức Đảng Lao động, bao gồm cả Thị trưởng Sadiq Khan, bảo vệ cách tiếp cận này, khẳng định ưu tiên làm mát thụ động là để tiết kiệm năng lượng và giảm hóa đơn tiền điện cho người dân. Họ cũng phủ nhận việc có "lệnh cấm", cho rằng các biện pháp cưỡng chế là hiếm khi xảy ra và là biện pháp cuối cùng.
Một tình huống trớ trêu là chính công nghệ điều hòa lại có thể là một phần của giải pháp Net Zero. Các nhà phân tích chỉ ra rằng máy bơm nhiệt (heat pump)- một công nghệ làm mát và sưởi ấm hiệu quả có thể vừa làm mát vào mùa hè, vừa sưởi ấm vào mùa đông, đáp ứng đồng thời cả 2 nhu cầu trong một thiết bị.
Việc khuyến khích các hệ thống bơm nhiệt còn có thể giúp cân bằng lưới điện, bởi nhu cầu làm mát thường tăng cao vào mùa hè, đúng thời điểm lưới điện có công suất dư thừa và năng lượng mặt trời dồi dào.
Chính điều này có thể thúc đẩy việc lắp đặt năng lượng mặt trời nhiều hơn, tạo thành một vòng tròn tích cực cho năng lượng sạch.
Song song đó, Chính phủ Anh đang đẩy mạnh lộ trình loại bỏ dần các chất làm lạnh HFC- loại khí có tiềm năng gây hiệu ứng nhà kính cao, vốn được sử dụng phổ biến trong điều hòa. Theo kế hoạch mới nhất, các chất này sẽ bị cắt giảm tới 98,6% vào năm 2048.
Động thái này sẽ buộc các nhà sản xuất phải chuyển sang công nghệ thân thiện với môi trường hơn, đồng thời vẫn đảm bảo đủ hạn ngạch cho quá trình chuyển đổi sang các thiết bị sử dụng khí làm lạnh sạch hơn.
Thay vì đơn thuần là "cấm đoán", các chính sách tại Anh đang định hướng một cuộc cách mạng công nghệ: từ điều hòa truyền thống sang máy bơm nhiệt hiệu suất cao và thân thiện với khí hậu. Đây không phải là câu chuyện đánh đổi giữa sự thoải mái và môi trường, mà là hành trình hướng tới một giải pháp thông minh hơn, đáp ứng được cả hai mục tiêu.
Tình hình khí hậu tại xứ sở sương mù đang cực đoan hơn. Ủy ban Biến đổi Khí hậu nước Anh khuyến cáo điều hòa nên được lắp đặt tại tất cả các viện dưỡng lão và bệnh viện trong vòng 10 năm tới. Họ nhận định các biện pháp thụ động như kéo rèm, mở cửa sổ hay trồng cây che bóng là không đủ sức chống chọi với mức nhiệt dự báo. Đến năm 2050, nắng nóng có thể vượt 40°C ở mọi vùng nước Anh và khoảng 90% nhà ở có nguy cơ quá nhiệt.
Theo Vietnamnet