Một người đàn ông chụp ảnh một nhà kho khi các quan chức liên bang tham quan cơ sở này để xem xét việc chuyển đổi mục đích sử dụng thành cơ sở giam giữ của ICE vào thứ Năm, ngày 15 tháng 1 năm 2026, tại Belton, Missouri. (Ảnh AP/Charlie Riedel)
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng quanh hoạt động thực thi luật nhập cư liên bang, một số quan chức cấp bang và địa phương đang phản đối kế hoạch của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm bố trí hàng nghìn người nhập cư bị giam giữ tại cộng đồng của họ, thông qua các nhà kho cải tạo, cơ sở do tư nhân vận hành và nhà tù quận.
Các quan chức liên bang đang khảo sát nhiều thành phố và quận trên khắp nước Mỹ để tìm địa điểm giam giữ người nhập cư, trong khuôn khổ kế hoạch mở rộng cơ sở giam giữ trị giá 45 tỷ USD được tài trợ từ đạo luật cắt giảm thuế gần đây của ông Trump.
Vụ nổ súng gây chết người đối với Renee Good và Alex Pretti trong các chiến dịch thực thi luật nhập cư tại bang Minnesota đã khiến U.S. Immigration and Customs Enforcement (ICE) bị soi xét gắt gao hơn, đồng thời làm gia tăng tranh luận về kế hoạch mở thêm các điểm giam giữ mới.
Một cơ sở ICE được đề xuất xây dựng ngay phía bắc Richmond, bang Virginia, đã thu hút hàng trăm người tham dự một phiên điều trần công khai căng thẳng của Hội đồng Giám sát Quận Hanover tuần trước.
“Quý vị muốn những gì xảy ra ở Minnesota lặp lại ngay sau nhà mình sao? Cứ xây trung tâm giam giữ đó ở đây đi, rồi điều đó sẽ xảy ra y hệt,” cư dân Kimberly Matthews nói với giới chức quận.
Quan chức địa phương tìm cách ngăn chặn
Khi một địa điểm giam giữ ICE tiềm năng được công bố tại Kansas City, Missouri, các quan chức dân cử đã gấp rút thông qua một sắc lệnh nhằm ngăn chặn. Thị trưởng Oklahoma City và Salt Lake City, sau khi bày tỏ lo ngại về giấy phép xây dựng, cũng thông báo rằng chủ sở hữu bất động sản sẽ không bán hay cho thuê cơ sở của họ để phục vụ việc giam giữ người nhập cư.
Trong khi đó, cơ quan lập pháp tại một số bang do đảng Dân chủ lãnh đạo đang thúc đẩy các dự luật nhằm ngăn cản hoặc làm nản lòng việc mở cơ sở ICE. Một dự luật tại New Mexico nhắm vào các thỏa thuận của chính quyền địa phương về việc giam giữ người nhập cư cho ICE. Một đề xuất mới ở California tìm cách buộc các công ty vận hành cơ sở ICE rời khỏi bang bằng cách áp thuế 50% lên lợi nhuận của họ.
Số cơ sở giam giữ ICE tăng gấp đôi
Theo dữ liệu liên bang, đến cuối tháng 12, hơn 70.000 người nhập cư đang bị ICE giam giữ, tăng mạnh so với 40.000 người khi ông Trump nhậm chức.
Chỉ trong hơn một năm, số cơ sở giam giữ do ICE sử dụng gần như tăng gấp đôi, lên 212 địa điểm tại 47 bang và vùng lãnh thổ. Phần lớn mức tăng đến từ các hợp đồng sẵn có với Cơ quan Cảnh sát Tư pháp Hoa Kỳ (U.S. Marshals Service) hoặc thỏa thuận sử dụng giường trống tại các nhà tù quận.
Chính quyền Trump hiện đang xúc tiến mở thêm các cơ sở quy mô lớn. Tháng 1, ICE đã chi 102 triệu USD mua một nhà kho tại hạt Washington, Maryland; 84 triệu USD cho một cơ sở ở hạt Berks, Pennsylvania; và hơn 70 triệu USD cho một cơ sở tại Surprise, Arizona. Cơ quan này cũng kêu gọi ý kiến công chúng về kế hoạch mua một nhà kho tại vùng đồng bằng ngập lụt ở Chester, New York.
ICE cho biết các cơ sở này sẽ “được tổ chức bài bản, đáp ứng các tiêu chuẩn giam giữ thông thường”, đồng thời nhấn mạnh việc mở rộng không gian giam giữ là điều tất yếu khi cơ quan này tiếp tục bắt giữ trên toàn quốc.
Rào cản pháp lý với phe phản đối
Chính quyền bang và địa phương có thể từ chối cho ICE thuê không gian giam giữ, nhưng nhìn chung không thể cấm doanh nghiệp và chủ đất tư nhân sử dụng tài sản của họ cho các trung tâm giam giữ liên bang, theo Danielle Jefferis, phó giáo sư luật tại Đại học Nebraska.
Năm 2023, một tòa án liên bang đã vô hiệu hóa luật của California cấm các cơ sở giam giữ người nhập cư tư nhân vì xâm phạm quyền lực liên bang. Một tòa phúc thẩm liên bang cũng đưa ra lập luận tương tự khi bác bỏ luật của New Jersey hồi tháng 7.
Sau khi ICE khảo sát một nhà kho ở Orlando, Florida, chính quyền địa phương tìm cách điều tiết hoặc ngăn chặn dự án. Tuy nhiên, luật sư thành phố Mayanne Downs cho biết ICE “được miễn trừ khỏi mọi quy định địa phương nếu những quy định đó cản trở nhiệm vụ liên bang của họ”.
Chủ tịch Hội đồng Giám sát Quận Hanover, Sean Davis, cũng thừa nhận chính quyền liên bang “thường được miễn khỏi các quy định phân khu của địa phương”.
Kansas City tiếp tục kháng cự
Bất chấp các phán quyết tòa án ở nơi khác, Hội đồng Thành phố Kansas City tháng 1 đã thông qua lệnh hoãn 5 năm đối với các cơ sở giam giữ không do thành phố vận hành.
Nhà lập pháp quận Manny Abarca cho biết ông từng bị đe dọa truy tố xâm nhập trái phép khi đến cơ sở, nhưng sau đó được cho vào trong và được một phó giám đốc văn phòng ICE địa phương cho biết họ đang tìm địa điểm có sức chứa 7.500 giường.
“Khi quyền lực liên bang khiến cộng đồng bất an, chính quyền địa phương có trách nhiệm hành động trong phạm vi thẩm quyền của mình,” Abarca nói.
New Mexico nhắm vào các cơ sở hiện hữu
Hạ viện bang New Mexico do đảng Dân chủ kiểm soát đã thông qua dự luật cấm các hợp đồng giữa chính quyền bang và địa phương với cơ sở giam giữ ICE, chuyển sang Thượng viện xem xét. Các dự luật tương tự cũng đang được đề xuất tại Hawaii, Massachusetts, New York và Rhode Island.
Trung tâm Xử lý Quận Otero, cách trung tâm El Paso, Texas khoảng 40 km, là một trong ba cơ sở ICE tư nhân có thể bị ảnh hưởng. Cơ sở này có bốn phòng xử án di trú và sức chứa hơn 1.000 người bị giam.
Luật sư quận Otero, Roy Nichols, cho biết quận sẵn sàng kiện cơ quan lập pháp bang theo luật bảo vệ trái phiếu doanh thu còn hiệu lực.
Các nghị sĩ Cộng hòa cảnh báo nguy cơ mất việc làm và hệ lụy kinh tế nếu các trung tâm giam giữ buộc phải đóng cửa.
Tuy nhiên, dân biểu Dân chủ bang New Mexico Sarah Silva cho rằng cử tri tại khu vực đông người gốc Hispanic xem cơ sở ICE là gánh nặng.
“Bang chúng ta không thể tiếp tay cho những vi phạm mà ICE đã gây ra ở những nơi như Minneapolis,” Silva nói. “Với tôi, đó là giọt nước tràn ly.”
Baocalitoday (nguồn: AP)