Các bộ dụng cụ giúp các băng nhóm lách lệnh cấm ma túy để bán hàng cho các đối tượng buôn bán tại Anh đang được rao bán trên các nền tảng mạng xã hội (Ảnh: Getty/Metro)
Theo tiết lộ từ tờ Metro, một loại ma túy tổng hợp chết người – thường được học sinh sử dụng dưới dạng thuốc lá điện tử – đang được tuồn vào Vương quốc Anh thông qua các bộ dụng cụ tự chế (DIY) rao bán trên TikTok và Instagram. Các loại cannabinoid tổng hợp, hay còn gọi là "spice", đang được quảng bá công khai trên các nền tảng mạng xã hội, bất chấp việc chúng là nguyên nhân dẫn đến hàng chục ca tử vong trong năm ngoái. Cuộc điều tra của Metro phát hiện ra rằng các băng nhóm nước ngoài đang lợi dụng những kẽ hở pháp lý để bán các bộ dụng cụ "tự chế" trên TikTok và Instagram, cho phép các đối tượng buôn bán tự sản xuất "spice" ngay tại Vương quốc Anh. Hàng chục video – nhiều trong số đó xuất phát từ các tài khoản tại Trung Quốc – đã công khai quảng cáo về "spice" và hướng dẫn cách điều chế loại ma túy nguy hiểm này. Các nhà hoạt động xã hội cảnh báo rằng "spice" đang ngày càng trở nên phổ biến trong giới thanh thiếu niên.
Các tài khoản này giới thiệu những bộ dụng cụ khởi đầu, bao gồm các hợp chất khác nhau cần thiết để sản xuất "spice" (một loại ma túy tổng hợp).
Các tài khoản TikTok sử dụng hashtag để quảng bá nội dung của mình một cách rộng rãi nhất có thể.
Spice chứa các hóa chất nhân tạo được thiết kế để tác động lên não bộ theo cách tương tự như THC – hoạt chất gây ra trạng thái hưng phấn khi sử dụng cần sa. Tuy nhiên, loại chất này nguy hiểm hơn nhiều so với cần sa. Theo số liệu thống kê chính thức được công bố vào tuần trước, số ca tử vong liên quan đến Spice tại Vương quốc Anh đã tăng hơn gấp đôi trong năm 2025, từ 44 lên 95 trường hợp. Spice còn có thể gây ra các cơn co giật, đau tim, tổn thương nội tạng và các vấn đề về sức khỏe tâm thần, chẳng hạn như lo âu và hoang tưởng. Loại ma túy giá rẻ này đang nhanh chóng trở nên phổ biến trong giới học sinh; có tới một phần tư số thiết bị vape bị tịch thu tại các trường học chứa loại chất này. Trước đây, Spice chủ yếu được sản xuất tại các phòng thí nghiệm bí mật ở Trung Quốc, cho đến khi Bắc Kinh thực hiện các biện pháp trấn áp vào năm 2021.
Các chuyên gia cho biết, các băng nhóm tội phạm tại Trung Quốc hiện đã chuyển sang bán những bộ dụng cụ tự chế (DIY), chứa các nguyên liệu dùng để điều chế "spice" (một loại ma túy tổng hợp) – những thành phần này vốn chưa nằm trong danh mục các chất hướng thần bị chính phủ cấm. Thông qua các tài liệu hướng dẫn đi kèm trong bộ dụng cụ, những hóa chất này có thể được điều chế thành "spice" ngay tại Vương quốc Anh, sau đó được các đối tượng buôn bán ma túy phân phối lại, thậm chí là bán cho cả trẻ em. Giáo sư Christopher Pudney, một chuyên gia hàng đầu về thị trường ma túy bất hợp pháp trực tuyến, người đang hợp tác với lực lượng cảnh sát trên khắp Vương quốc Anh, cho biết các bộ dụng cụ này là một trong những phương thức chính để "loại ma túy này được phân phối và cung cấp tại quốc gia này". Tờ Metro đã phát hiện ra rằng các băng nhóm buôn bán ma túy đang sử dụng TikTok và Instagram để chào bán những bộ dụng cụ điều chế "spice" này cho các đối tượng phân phối tại Anh. Hàng chục tài khoản đã công khai quảng cáo các bộ dụng cụ này cho những kẻ buôn bán ma túy; người dùng có thể dễ dàng tìm thấy chúng thông qua các từ lóng được sử dụng để chỉ loại ma túy này.
Các video trên TikTok cho thấy người dùng tự chế tạo chất gây nghiện từ những bộ dụng cụ này.
Một số bộ sản phẩm dường như được bán từ các tài khoản đến từ Trung Quốc.
Các video và hình ảnh cho thấy những đống nguyên liệu thô được sử dụng để điều chế loại ma túy này, trong khi các nội dung khác mô tả quy trình hóa học mà những kẻ buôn bán có thể thực hiện ngay tại nhà để tạo ra thành phẩm gây chết người. Một số người bán sử dụng các số điện thoại có mã vùng của Trung Quốc, trong khi những người khác liên kết với các đối tượng buôn bán tại Anh và cung cấp các số điện thoại có mã vùng +44. Giáo sư Pudney là thành viên của một nhóm nghiên cứu thực hiện một công trình mới về các sản phẩm ma túy tổng hợp (thường được gọi là "spice") được rao bán thông qua TikTok. Họ đã xác định được 370 tài khoản chính có liên quan đến loại ma túy này trên nền tảng mạng xã hội phổ biến kể trên, với tổng cộng 90.573 người theo dõi. Phần lớn các tài khoản liên quan đến các quốc gia châu Âu đều nhắm mục tiêu vào thị trường Anh và Đức.
Các chuyên gia phát hiện ra rằng những người bán hàng đang tích cực quảng bá các bộ dụng cụ sử dụng ma túy tổng hợp (thường được gọi là "spice") và các sản phẩm liên quan đến loại ma túy này tới người dùng thông qua các hashtag phổ biến. Trước đây, "spice" thường gắn liền với đối tượng là tù nhân hoặc người vô gia cư, nhưng hiện nay, mối lo ngại đang ngày càng chuyển hướng sang nhóm học sinh. Giáo sư Pudney – người đã phối hợp cùng lực lượng cảnh sát thực hiện kiểm tra sự hiện diện của "spice" trong các thiết bị thuốc lá điện tử tại các trường trung học – cho biết: "Phần lớn các phân tử mà chúng tôi phát hiện được chính là những loại được bán dưới dạng các bộ dụng cụ sử dụng ma túy."
Việc buôn bán ma túy thường tiếp diễn trên một nền tảng khác.
Trên Instagram, các từ ngữ nói giảm nói tránh phổ biến cho ma túy được sử dụng để những kẻ buôn bán có thể tìm thấy các tài khoản này.
Ông nói thêm rằng họ cũng ‘phát hiện thấy hóa chất tiền chất trong nhiều thiết bị vape’. Mặc dù điều này ‘không đảm bảo’ rằng loại vape chứa chất gây nghiện tổng hợp (spice) đó có nguồn gốc từ các bộ dụng cụ (kit) này, nhưng ông cho rằng đây là ‘dấu hiệu khá rõ ràng cho thấy khả năng cao là như vậy’. Kết quả ‘phân tích mạng xã hội’ của ông cho thấy ‘các đối tượng buôn bán bộ dụng cụ tại Trung Quốc có mối liên hệ chặt chẽ với những tài khoản ở Vương quốc Anh chuyên bán các loại vape chứa chất gây nghiện tổng hợp’. Một mối lo ngại khác là số lượng lớn chất gây nghiện tổng hợp giá rẻ có thể được tạo ra từ một bộ dụng cụ duy nhất. Giáo sư Pudney ước tính rằng với 1.000 bảng Anh, người ta có thể mua được một kilôgam nguyên liệu đầu vào, từ đó sản xuất ra lượng thành phẩm trị giá tới 1.000.000 bảng Anh. Một số tài khoản rao bán các bộ dụng cụ này mà tờ Metro tìm thấy đã tồn tại từ nhiều năm nay.
Chỉ sau khi tờ báo này thông báo cho TikTok và Instagram về những phát hiện của chúng tôi, các trang này mới bị gỡ bỏ và ít nhất một từ khóa phổ biến đã bị chặn. Fiona Spargo-Mabbs, người sáng lập tổ chức từ thiện giáo dục về tác hại của ma túy - Quỹ Daniel Spargo-Mabbs (Daniel Spargo-Mabbs Foundation), cho biết các nền tảng mạng xã hội vẫn chưa thực hiện đủ các biện pháp để ngăn chặn tình trạng mua bán ma túy trực tuyến. Bà Mabbs, đồng thời là Chủ tịch Diễn đàn Giáo dục về Ma túy quốc gia (Drug Education Forum), chia sẻ với tờ Metro: "Việc các nền tảng này tìm ra những tài khoản kiểu này hoàn toàn không khó chút nào." "Họ cần tận dụng mọi công cụ sẵn có để đảm bảo rằng những nội dung như vậy không bao giờ xuất hiện trên nền tảng của họ."
Các bộ nguyên liệu này được chế biến thành dung dịch dùng cho thiết bị hóa hơi (vape) – một sản phẩm ngày càng phổ biến trong các trường học.
Dung dịch vape cũng được bán trực tiếp thông qua các nền tảng mạng xã hội.
‘Các kênh này đang tiếp cận những người trẻ dễ bị tổn thương – những người đưa ra quyết định mà không hề biết mình thực sự đang đổ tiền vào đâu. ‘Tôi không hiểu tại sao các nền tảng không nỗ lực hơn nữa để tạo ra một không gian an toàn.’ Đạo luật An toàn Trực tuyến năm 2023 (Online Safety Act 2023) quy định rõ các nghĩa vụ pháp lý đối với các nền tảng trực tuyến, yêu cầu họ phải ngăn chặn người dùng tiếp cận nội dung bất hợp pháp và đảm bảo rằng những nội dung như vậy được gỡ bỏ kịp thời. Theo một người phát ngôn của TikTok, 99,8% các video vi phạm chính sách của nền tảng này liên quan đến hàng hóa bị kiểm soát – bao gồm cả ma túy bất hợp pháp – đã được chủ động gỡ bỏ.
Công ty khẳng định họ nghiêm cấm việc mua bán, tiếp thị hoặc cung cấp các loại ma túy bất hợp pháp và những chất không được kiểm soát. Trong năm nay, họ cũng đã triển khai một biện pháp can thiệp thông qua tính năng tìm kiếm: khi người dùng TikTok tìm kiếm các từ khóa như "vape" (thuốc lá điện tử), họ sẽ được dẫn đến một trang thông tin cung cấp các đường dây hỗ trợ chuyên nghiệp. Meta cho biết với tờ Metro rằng họ không cho phép mua bán các loại ma túy bất hợp pháp hoặc chưa được cấp phép trên các nền tảng của mình, đồng thời đã gỡ bỏ những nội dung vi phạm chính sách. Họ cũng nhấn mạnh rằng hơn 94% nội dung vi phạm chính sách về ma túy đã được chủ động phát hiện và gỡ bỏ. Ngoài ra, Meta cho biết họ vẫn đang không ngừng nỗ lực cải thiện khả năng phát hiện, đồng thời khuyến khích người dùng báo cáo bất kỳ nội dung nào mà họ cho là vi phạm chính sách, để công ty có thể xem xét và đưa ra biện pháp xử lý.
Một phát ngôn viên của Ofcom cho biết: “Việc mua bán và quảng bá các loại ma túy bất hợp pháp trên mạng có thể gây ra những hậu quả tàn khốc. Theo Đạo luật An toàn Trực tuyến (Online Safety Act), các nền tảng mạng xã hội có nghĩa vụ đánh giá và giảm thiểu rủi ro để người dùng tại Vương quốc Anh không phải tiếp xúc với các nội dung phạm pháp, đồng thời phải nhanh chóng gỡ bỏ những nội dung bất hợp pháp ngay khi phát hiện. Chúng tôi đã chứng minh rằng mình sẽ hành động nếu có bằng chứng cho thấy các công ty không tuân thủ đầy đủ các quy định này.” Ofcom cho biết họ đã triển khai điều tra hơn 100 nền tảng trong vòng 18 tháng đầu tiên kể từ khi Đạo luật này có hiệu lực.
Họ nói thêm: ‘Những thông tin chuyên sâu từ các học giả như Giáo sư Pudney đóng vai trò rất quan trọng đối với công tác thực thi Đạo luật của chúng tôi; chúng tôi vẫn luôn sẵn sàng tiếp nhận thêm các bằng chứng liên quan đến vấn đề này.’ Người phát ngôn Bộ Nội vụ cho biết: ‘Chúng tôi luôn cảnh giác trước mối đe dọa từ việc cung cấp ma túy bất hợp pháp và quyết tâm ngăn chặn các chất nguy hiểm xâm nhập vào cộng đồng.’ ‘Việc sản xuất các loại ma túy nằm trong danh mục kiểm soát là hành vi phạm tội; bất kỳ ai bị phát hiện thực hiện hành vi này đều sẽ phải chịu sự trừng trị nghiêm khắc nhất của pháp luật.’ ‘Các nền tảng mạng xã hội cũng có nghĩa vụ gỡ bỏ những nội dung liên quan đến ma túy bất hợp pháp ngay khi phát hiện. Những đơn vị không tuân thủ sẽ phải đối mặt với các biện pháp cưỡng chế.’
Viethome (theo Metro)