Ở tuổi 65, triệu phú Jeremy Clarkson bước vào một 'cuộc chơi kinh doanh' đầy rủi ro mang tên nông nghiệp, rồi nhận ra đây là lĩnh vực khắc nghiệt nhất mà tiền bạc không thể mua được lợi thế.
Ở tuổi 65, khi nhiều người đã nghỉ hưu để tận hưởng cuộc sống an nhàn, triệu phú truyền thông nổi tiếng bậc nhất nước Anh Jeremy Clarkson lại chọn một con đường trái ngược: tự tay làm nông, ngày ngày lội bùn, đánh cược vốn liếng, thời gian và sinh kế với thời tiết và dịch bệnh.
Clarkson từng là gương mặt truyền hình có sức ảnh hưởng lớn đến mức chỉ một câu nhận xét của ông cũng có thể làm thay đổi doanh số của một hãng xe. Thế nhưng ở chương hai của cuộc đời, người đàn ông ấy lại nổi tiếng toàn cầu vì liên tục thất bại trên cánh đồng.
Những “thất bại công khai” ấy khiến câu chuyện của Clarkson vượt ra ngoài trải nghiệm cá nhân, chạm tới thực tế quen thuộc của nghề nông ở nhiều nơi trên thế giới.
Từ triệu phú đến “lão nông Lamborghini”
Năm 2008, Jeremy Clarkson mua một trang trại rộng khoảng 600 hecta tại vùng Cotswolds, thuộc hạt Oxfordshire (Anh) và cho thuê trong nhiều năm.
Jeremy Clarkson bên chiếc máy kéo Lamborghini tại trang trại Diddly Squat, biểu tượng cho cú va chạm giữa tư duy giàu có và thực tế khắc nghiệt của nông nghiệp. Ảnh: Country Life Picture Library
Khi hợp đồng kết thúc, ông khiến nhiều người bất ngờ khi quyết định tự mình điều hành nông trại, bắt đầu một cuộc “đầu tư” hoàn toàn khác so với thế giới truyền hình hào nhoáng.
Clarkson đặt tên nông trại là Diddly Squat, nghĩa là “chẳng đáng một xu”, một cách tự trào nhưng rồi lại trở thành lời tiên đoán đầy chua chát.
Quyết định đầu tiên của ông mang đậm tư duy của người giàu: mua một chiếc máy kéo Lamborghini công suất cực lớn, đẹp, đắt tiền và gây choáng ngợp. Nhưng chiếc máy kéo ấy không lọt nổi vào nhà kho và không tương thích với các nông cụ sẵn có.
Nó trở thành biểu tượng cho sai lầm điển hình của những người bước vào nông nghiệp với suy nghĩ rằng tiền bạc có thể giải quyết mọi vấn đề.
Tiền có thể giải bài toán vốn nhưng trong nông nghiệp, Clarkson hiểu rằng rủi ro và thời tiết không nằm trong tầm kiểm soát.
Từ gieo hạt gặp mưa dầm khiến giống nảy mầm trước khi xuống đất, đến cách trồng “sáng tạo” để đỡ phải quay đầu máy kéo, Clarkson liên tục mắc sai lầm. Toàn bộ quá trình ấy được ghi lại trong series tài liệu nổi tiếng “Clarkson’s Farm”.
Hết lũ lại hạn, nuôi cừu thua lỗ, hàng xóm khốn đốn
Nếu mùa đầu tiên của nông trại là một chuỗi bi hài kịch thì những năm tiếp theo là bài học kinh tế khắc nghiệt về sản xuất nông nghiệp.
Clarkson nuôi cừu để tiết kiệm chi phí làm cỏ nhưng khi tính toán lại, tiền bán cừu còn không đủ trả lương người chăn, chưa kể chi phí rào chắn và thú y. Ông nuôi bò để lấy phân bón và bán sữa nhưng đàn bò liên tục phá rào, chạy sang nhà dân, khiến mối quan hệ với hàng xóm ngày càng căng thẳng.
Jeremy Clarkson đang miệt mài làm việc tại điền trang rộng 1.000 mẫu Anh của mình ở Oxfordshire, cho thấy nông nghiệp là “cuộc chơi” mà tiền bạc không thể mua sẵn kinh nghiệm hay lợi nhuận. Ảnh: Baidu
Một năm mưa kéo dài khiến vụ mùa thất bại, năm khác lại rơi vào đợt hạn hán nghiêm trọng đúng thời điểm cây trồng cần nước. Nỗ lực bơm nước từ sông về ruộng cũng không cứu vãn được tình hình, khi lượng nước bốc hơi quá nhanh.
Đến vụ thu hoạch lúa mì, Clarkson thu hoạch khi độ ẩm chưa đạt chuẩn vì nóng ruột, để rồi mưa bất ngờ ập xuống. Lúa phải bán rẻ, phát sinh thêm chi phí sấy, khiến biên lợi nhuận vốn đã mỏng càng bị bào mòn.
“Sau chuyện này, nếu có nông dân nào than phiền về thời tiết, tôi sẽ không bao giờ thấy phiền nữa. Tôi sẽ cho họ một cái ôm”, Clarkson thừa nhận.
Không chỉ đối mặt rủi ro từ thiên nhiên, Clarkson còn phải vượt qua hệ thống quy định, giấy phép chồng chéo và phản đối từ cộng đồng địa phương khi mở cửa hàng nông sản, rồi lên kế hoạch làm nhà hàng. Ngay cả với người có tiềm lực tài chính, nông nghiệp vẫn là lĩnh vực chịu ràng buộc thể chế dày đặc.
Thu nhập ít nhưng đổi thay cái nhìn về nghề nông
Điều nghịch lý là Clarkson càng thất bại, công chúng lại càng yêu mến ông. Không phải vì ông giàu mà vì ông thất bại như một nông dân thực thụ.
Ông vui mừng khi một con cừu con ra đời, không nỡ đưa con bò gắn bó lâu năm đi giết mổ, sẵn sàng lội bùn giữa mùa đông để chăm lợn. Clarkson nhận nhiều giải thưởng nông nghiệp, dù lợi nhuận từ nông trại không đáng kể so với những gì ông từng kiếm được từ truyền hình.
Nhưng thứ ông thu về lớn hơn tiền bạc: sự thấu hiểu. “Clarkson’s Farm” đã phá vỡ hình ảnh “nông thôn màu hồng” trên mạng xã hội, cho thấy nông nghiệp là một ngành rủi ro cao, lợi nhuận thấp, nơi người làm nghề phải đánh cược cả năm trời chỉ để mong hòa vốn.
Trong bối cảnh ngày càng nhiều người rời bỏ ruộng đồng để tìm cơ hội ở thành thị, việc một triệu phú Anh quốc chọn đi ngược dòng đã khiến thế giới phải suy nghĩ lại về giá trị của nghề nông.
“Con người vẫn cần cánh đồng, cần bầu trời, cần cùng những sinh vật khác sinh tồn”, Clarkson nói.
Vì thế, hình ảnh người đàn ông tóc bạc lái máy kéo Lamborghini giữa cánh đồng không còn là trò cười mà trở thành lời nhắc: để có hạt lúa trên bàn ăn, ai đó đã phải đánh cược cả một năm với thiên nhiên, trong một ngành sản xuất ít lợi nhuận nhưng không thể thiếu đối với nền kinh tế.
Vietnamnet (theo Baidu)
