Một vụ nổ pin năng lượng mặt trời kinh hoàng vừa thiêu rụi một căn biệt thự mới xây trị giá £600.000 tại hạt Northamptonshire (Anh), kích hoạt một làn sóng cảnh báo vĩ mô từ các chuyên gia an ninh điện lực về màng khuất nguy hiểm của các thiết bị "sống xanh" này.
Hiện trường vụ nổ: Khoảnh khắc sinh tử lúc 10h30 sáng ngày 27/5
Theo báo cáo dữ liệu từ camera chuông cửa Ring ghi lại đầu tuần này, vụ hỏa hoạn xảy ra tại một căn hộ biệt lập 4 phòng ngủ ở thị trấn Wellingborough, Northamptonshire khi nhiệt độ ngoài trời chạm mức 22°C.
- Giải cứu nghẹt thở: Một hệ thống pin mặt trời áp mái đã bất ngờ phát nổ và bùng cháy dữ dội trong lúc một gia đình đang sinh hoạt bên trong. May mắn thay, một chiến sĩ cứu hỏa đang nghỉ phép tình cờ đi ngang qua đã phát hiện màng khói, kịp thời xông vào giải cứu 3 người lớn và 1 trẻ em thoát chết trong gang tấc trước khi 5 xe chữa cháy dã chiến ập đến dập lửa.
- Bão số liệu lắp đặt: Vụ tai nạn diễn ra ngay thời điểm chính phủ Anh vừa công bố chỉ số bùng nổ về năng lượng sạch. Năm vừa qua ghi nhận kỷ lục vĩ mô với 269.000 hệ thống pin mặt trời được triển khai trên toàn quốc (trong đó 95% là trên mái nhà dân và doanh nghiệp), tương đương với việc cứ 2 phút lại có thêm một mái nhà lắp pin mặt trời mới.
Phần mái nhà bị thiệt hại nặng nề
Tổ chức an toàn điện lực Electrical Safety First đã vạch trần hai sai số cốt lõi trong thiết kế kỹ thuật khiến các hệ thống pin quang điện (PV) đối mặt với rủi ro hỏa hoạn cực cao:
1. Hệ thống không có bộ ngắt mạch tắt nguồn (No Off Switch)
Khác với các thiết bị gia dụng thông thường, các tấm pin mặt trời liên tục sản sinh dòng điện một chiều (DC) khi có ánh sáng và không có công tắc tắt nguồn tuyệt đối. Điều này nghĩa là một lỗi nhỏ như chập điện hoặc có lá khô tích tụ dưới khe hở của tấm pin cũng có thể kích hoạt bộ ngắt mạch nhiệt, tích tụ thành một đám cháy lớn mà không thể ngắt nguồn điện dứt khoát từ xa.
2. Không tích hợp màng lọc cảnh báo cháy tự động
Hầu hết các hệ thống pin mặt trời hiện nay hoàn toàn không cấu hình hệ thống phát hiện khói hay dập lửa tự động. Khi ngọn lửa bùng phát ngầm bên dưới các tấm pin, nó sẽ âm thầm lan rộng ra toàn bộ mái nhà trước khi bị con người phát hiện. Chưa kể, kết cấu của các mảng pin lớn xếp khít nhau sẽ tạo ra màng bọc cơ học, ngăn chặn dòng nước từ vòi rồng của lính cứu hỏa tiếp cận trực diện vào gốc lửa bên dưới.
Khuyến nghị vĩ mô từ báo cáo tầm soát của Chính phủ Anh
Một cuộc rà soát an toàn hỏa hoạn áp mái do Chính phủ Anh thực hiện gần đây đã chỉ ra các sai số kỹ thuật làm tăng rủi ro cháy nổ, bao gồm: khoảng cách khe hở giữa tấm pin và mái nhà quá hẹp (gap height), vật liệu xây dựng mái dễ cháy, và sơ đồ bố trí các mảng pin thiếu khoảng trống an toàn.
- Vật liệu chống cháy: Bắt buộc sử dụng các tấm phủ mái không bắt lửa bên dưới mảng pin mặt trời.
- Cấu trúc ngăn cách nội thất: Thiết kế tường và mái có khả năng chịu lửa từ ngoài vào trong để ngăn chặn lửa xuyên thấu vào nhà.
- Quy hoạch sơ đồ mảng pin: Quy định khoảng cách khe hở tối thiểu và phân đoạn các mảng pin để giới hạn biên độ lan rộng của ngọn lửa nếu có sự cố.
- Cảnh báo rủi ro cho lực lượng cứu hỏa: Dòng điện DC từ pin mặt trời vẫn duy trì điện áp nguy hiểm ngay cả khi hệ thống điện chính của ngôi nhà đã bị ngắt. Nếu hệ thống kết hợp thêm pin lưu trữ (Battery Storage), nó có thể kích hoạt các sai số nổ hóa chất cực kỳ độc hại.
Cẩm nang an toàn: Màng lọc 5 năm cho chủ sở hữu pin mặt trời
Ông Luke Osborne, Giám đốc Kỹ thuật của Electrical Safety First, nhấn mạnh rằng hỏa hoạn do pin mặt trời nhìn chung vẫn là trường hợp hiếm gặp nếu thiết bị được lắp đặt đúng tiêu chuẩn. Tuy nhiên, do phải phơi mình trước các biến động thời tiết khắc nghiệt quanh năm, hệ thống dây cáp và các mối nối rất dễ bị hao mòn, lỏng lẻo, tạo ra các "điểm nóng cô lập" (isolated hot spots).
Để bảo vệ tài sản và tính mạng, người dân cần tuân thủ bộ khung an toàn sau:
- Tuyệt đối không thuê các đội thợ giá rẻ, không có chứng chỉ chuyên môn. Chỉ hợp tác với kỹ sư điện có đăng ký chính thức và sở hữu bằng cấp chuyên sâu về lắp đặt điện quang điện (Solar PV).
- Chủ nhà cần dọn dẹp rác, lá cây khô tích tụ dưới gầm pin để thông thoáng dòng khí tỏa nhiệt.
- Tiến hành thuê chuyên gia trích xuất dữ liệu, kiểm tra toàn diện màng lưới điện của hệ thống pin mặt trời ít nhất một lần mỗi 5 năm.
Cre: Cuong Nguyen (theo The Sun)